توسعه مدل ریسک ایمنی شبکه ریلی مبتنی بر ریزش تونل به کمک شبکه بیزی
نویسندگان
1 استاد، دانشکده مهندسی راهآهن، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران
2 استادیار، گروه آمار، دانشکده کامپیوتر و علوم ریاضی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران
3 استادیار، گروه مهندسی عمران، دانشگاه پیام نور، تهران
4 دانش پژوه دکتری مهندسی عمران، دانشگاه پیام نور، تهران
doi
10.22075/jtie.2021.18859.1423چکیده
بررسی ایمنی شبکهی حمل و نقل ریلی، به عنوان بخش زیربنایی اقتصاد، بازتابی از سطح ایمنی کل شبکه حمل و نقل کشور میباشد. یکی از چالشهای تهدیدکنندهی ایمنی در شبکهی ریلی، وضعیت تونلهای راهآهن کشور به لحاظ عملکرد در دورهی بهرهبرداری و تحلیل عواقب خطرات آن است. امروزه، شبکۀ بیزی، روش شناخته شدهای برای مدلسازی گرافیکی عوامل مؤثر در رخداد حوادث و تحلیل احتمالات شرطی مربوطه است. به منظور ارائهی مدلی برای تحلیل ریسک و انطباق هرچه بیشتر آن با شرایط موجود تونلهای ریلی کشور، مراحل مدلسازی اثر ریسک ریزش تونل در دو بخش انجام شده است. در بخش نخست، علل و عوامل اصلی و مورد اتفاق خبرگان در ریزش تونل شناسایی و بر اساس تواتر رخداد، امتیازدهی شده و شبکهی مربوطه اجرا گردید. در بخش دوم، به تعیین سناریوهای مختلف پس از ریزش تونل، عواقب حادثه و برخی اقدامات اصلاحی پیشنهادی، تحلیل سناریوها و در نهایت ارائه مدل ریسک ایمنی بر اساس هر کدام از درجات شدت تعریف شده، پرداخته شده است. مدلسازی بر اساس آمار حوادث ریلی ده سال اخیر و با الگوریتم شبکۀ بیزی در نرمافزار متلب انجام شده است. خروجی مدل نشان داد که نفوذ آب در تونلهای بدون پوشش دائمی، به عنوان شدیدترین ریسک با بیشترین تواتر، که بر اساس تعاریف دستورالعملهای معتبر به عنوان علت و شدت "درجه اول" طبقهبندی میشود، قابل ذکر است.