توسعه‌ مدل ریسک ایمنی شبکه ریلی مبتنی بر ریزش تونل به کمک شبکه بیزی

نویسندگان

1 استاد، دانشکده مهندسی راه‏آهن، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران

2 استادیار، گروه آمار، دانشکده کامپیوتر و علوم ریاضی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران

3 استادیار، گروه مهندسی عمران، دانشگاه پیام نور، تهران

4 دانش پژوه دکتری مهندسی عمران، دانشگاه پیام نور، تهران

doi
10.22075/jtie.2021.18859.1423
چکیده

بررسی ایمنی شبکه‏ی حمل و نقل ریلی، به عنوان بخش زیربنایی اقتصاد، بازتابی از سطح ایمنی کل شبکه حمل و  نقل کشور می‏باشد. یکی از چالش‏های تهدیدکننده­ی ایمنی در شبکه‏ی ریلی، وضعیت تونل‏های راه‏آهن کشور به لحاظ عملکرد در دوره­ی بهره‏برداری و تحلیل عواقب خطرات آن است. امروزه، شبکۀ بیزی، روش شناخته شده­ای برای مدل‏سازی گرافیکی عوامل مؤثر در رخداد حوادث و تحلیل احتمالات شرطی مربوطه است. به منظور ارائه­ی مدلی برای تحلیل ریسک و انطباق هرچه بیشتر آن با شرایط موجود تونل‏های ریلی کشور، مراحل مدل‏سازی اثر ریسک ریزش تونل در دو بخش انجام شده است. در بخش نخست، علل و عوامل اصلی و مورد اتفاق خبرگان در ریزش تونل شناسایی و بر اساس تواتر رخداد، امتیازدهی شده و شبکه‏ی مربوطه اجرا گردید. در بخش دوم، به تعیین سناریوهای مختلف پس از ریزش تونل، عواقب حادثه و برخی اقدامات اصلاحی پیشنهادی، تحلیل سناریوها و در نهایت ارائه مدل ریسک ایمنی بر اساس هر کدام از درجات شدت تعریف شده، پرداخته شده است. مدل‏سازی بر اساس آمار حوادث ریلی ده سال اخیر و با الگوریتم شبکۀ بیزی در نرم‏افزار متلب انجام شده است. خروجی مدل نشان داد که نفوذ آب در تونل‏های بدون پوشش دائمی، به عنوان شدیدترین ریسک با بیشترین تواتر، که بر اساس تعاریف دستورالعمل­های معتبر به عنوان علت و شدت "درجه اول" طبقه­بندی می‏شود، قابل ذکر است.