کانی شناسی و ژئوشیمی رسوبی گرد و غبارهای وارده به استان خوزستان (مطالعه موردی خرداد 1391)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری و کارشناسی سازمان زمین شناسی کشور

2 دانشجوی دکترا، گروه رسوب شناسی و سنگ شناسی رسوبی، دانشگاه فردوسی مشهد

3 دکترا زمین شناسی، دانشگاه ETHزوریخ، سوییس

doi
10.22111/jneh.2017.3266
چکیده

پدیده گرد و غبار بدلیل خشکسالی های اخیر سبب بروز اثرات نامطلوب زیستی و خسارات فراوان در زمینه کشاورزی، صنعتی و حمل و نقل در استان خوزستان گردیده است. مطالعه ژئوشیمیایی ذرات گرد و غبار به منظور تعیین منشاء احتمالی، خصوصیات زمین زیست محیطی عناصر و نقش آنها در آلودگی محیط زیست حائز اهمیت است. با بررسی مطالعات انجام شده قبلی و استخراج کانون های معرفی شده، دو منطقه منشاء برای گرد و غبارهای وارده به کشور در خرداد ماه سال 91 شناسایی شد. تعداد 12 نمونه ی گرد و غبار در شهرهای آبادان و اهواز برداشت و مورد آنالیز عنصری و کانی‌‌شناسی قرار گرفت. نتایج کانی شناسی نشان دهنده وجود کربنات‌‌ها (کلسیت و دولومیت) و سیلیکات‌‌ها (کوارتز) و فلدسپار با منشاء قاره ای و رسوبی، کانی های رسی(ایلیت و کلریت) و تبخیری ها(ژیپس و هالیت) با منشاء تالاب ها و دریاچه های خشک شده و کائولینیت احتمالا با منشاء تبدلی از رس های گروه اسمکتیت و فلدسپار می باشد. با توجه به نتایج مطالعات ژئوشیمی برخی از فلزات سنگین و رادیواکتیو مانند اروانیوم، کادمیوم و گوگرد غنی‌‌شدگی بالا و برخی دیگر مانند سرب، نیکل، لیتیم و مولیبدن غنی‌‌شدگی متوسطی در گرد ‌‌و‌‌غبارهای وارده به خوزستان نشان می‌‌دهند که غالبا منشاء انسان‌‌زاد دارند. آلودگی به مواد هیدروکربنی و فرایند‌‌های بالادستی صنعت نفت، عناصر مورد استفاده در سلاح های میکروبی و شیمیایی و همچنین خشکی تالاب ها و زمین های شور در ایجاد میزان غیر معمول در عناصر موثر بوده است.