تأملی بر آزادی بیان و مقابله با اخبار جعلی در پرتو سیاستگذاری سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا

نویسندگان

1 استاد حقوق بین‌الملل دانشگاه امام حسین، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری حقوق بین الملل، گروه حقوق، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استادیار گروه حقوق، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22059/jppolicy.2023.93609
چکیده

اخبار جعلی از یک‌سو به یک معضل جهانی و از سوی دیگر به محدودیت جدی برای آزادی بیان تبدیل‌شده است. آثار اخبار جعلی تهدیدکننده حق آزادی بیان و مشارکت سیاسی در جوامع شده است. سازمان ملل متحد دست به اقداماتی زده و اتحادیه اروپا برای عبور از تهدیدات اخبار ابتدا اخبار جعلی را تعریف و براساس آن سیاستگذاری و مقررات‌گذاری کرده است. این اقدامات خالی از اشکال نیست؛ چون با قواعدی که آزادی بیان را به‌عنوان آزادی اساسی تضمین می‌کند تداخل دارد. این مقاله با بررسی قوانین و سیاست‌های موجود و تجزیه‌وتحلیل اقدامات انجام‌شده برای مبارزه با اخبار جعلی در سطح سازمان ملل و اتحادیه اروپا به این نتیجه می‌رسد که ممکن است ادامه این روند منجر به سانسور بیش‌ازحد و درنتیجه نقض آزادی بیان شود؛ لذا لازم است مرز بین اخبار جعلی و دروغ‌پردازی در چارچوب آزادی بیان با نگاهی واقع‌بینانه متعادل شود. در این مقاله چگونگی مواجه حقوقی و مؤثر با اخبار جعلی با بررسی اسناد، مقررات سازمان ملل و اتحادیه اروپا و رویه قضایی دیوان اروپایی حقوق بشر به صورت تحلیلی پژوهش می‌شود.