مکانیابی بهینه محل اسکان موقت پس از زلزله (مطالعه موردی : شهر مهاباد)
نویسندگان
1 دانشیار گروه مهندسی عمران دانشگاه ارومیه
2 دانشجوی دکتری مهندسی عمران گرایش ژئوتکنیک، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
3 کارشناسی ارشد مهندسی شهرسازی، دانشگاه علم وصنعت ایران، تهران، ایران
4 کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
doi
10.22111/jneh.2017.3146چکیده
یکی از مهمترین چالشهای پیشرو در مدیریت بحران پس از زلزله، موضوع اسکان موقت حادثهدیدگان است. در این بین، تعیین مکان بهینه برای اسکان موقت پیش از وقوع بحران، از اساسیترین نیازهای امروز شهرهای کشور است. علیرغم تحقیقات متعدد صورت گرفته، تاکنون تحقیق جامعی در زمینه مکانیابی بهینه محل اسکان موقت پس از زلزله از دیدگاه مدیریت بحران در نواحی شهری و براساس مجموعهای جامع از همه معیارهای موثر صورت نگرفتهاست. تحقیق حاضر برای پاسخ گویی به این نیاز انجام شده و در آن در گام نخست، مهمترین عوامل موثر در انتخاب مکان بهینه برای اسکان موقت پس از زلزله در مناطق شهری در قالب 4 شاخص مهم ژئوتکنیکی، شهرسازی، دوری از تاسیسات خطرزا و دسترسی به تاسیسات حیاتی بررسی و به کمک روش تحلیل سلسله مراتبی(AHP) ارزشگذاری و اولویتبندی شده است. درادامه، با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی(GIS) و تعریف معیارهای مورد نظر این شاخصها به صورت لایههای اطلاعاتی در محیط GIS، اطلاعات حاصل ترکیب و تحلیل شدهاست. در نهایت مکان بهینه برای اسکان موقت برای شهر مهاباد با توجه به معیارهای مدیریت بحران شهری مشخص شدهاست. مطابق نتایج تحقیق، شاخصهای دسترسی به تاسیسات حیاتی و دوری از تاسیسات خطرزا و معیارهای آنها از اهمیت بیشتری در مکانیابی بهینه برای اسکان موقت آسیب دیدگان برخوردارند. همچنین نتایج تحقیق نشان دهنده عدم توزیع مناسب فضاهای مورد نظر در سطح شهر و کمبود فضاهای باز کافی از جمله پارکها و فضاهای باز شهری جهت استقرار آسیبدیدگان زلزله در سطح شهر مهاباد است.