فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از مناطق جغرافیایی جهان، که همواره آبستن تنش ‏های ژئوپلیتیک بوده، منطقة جنوب‏ آسیا است. در این منطقة ژئوپلیتیک حضور و تأثیرگذاری چین و هند، که همواره به‏ دنبال گسترش نفوذ خود هستند، و همچنین توجه ویژة امریکا باعث شده ‏است که دامنة رقابت‏ های منطقه‏ ای و جهانی هر روز ابعاد جدیدی یابد. در این پژوهش تلاش خواهد شد با روش تحقیق توصیفی‏‏- تحلیلی به‏ بررسی این نکته پرداخته شود که ماهیت رقابت ژئوپلیتیک بین هند و چین در این منطقة جغرافیایی بر چه اساسی شکل گرفته‏ است و فرایند مداخله‏گری امریکا چه‏ تأثیری در معادلات قدرت در این بخش از جهان به ‏جا گذاشته است. نتایج تحقیق نشان می‏دهد مهم‏ترین عامل تأثیرگذار در فرایند رقابت ژئوپلیتیک چین و هند پُررنگ‏شدن نقش اقتصاد در تحولات جهانی است؛ به‏طوری‏که هر دو کشور از اقتصاد هم به‏عنوان ابزاری برای بهبود وضعیت داخلی خود و هم به‏عنوان ابزاری در فرایند گسترش نفوذ خود در مناطق پیرامونی بهره جسته‏اند؛ به‏طوری‏که رقابت میان خود را از حوزة امنیتی به ‏حوزة اقتصادی منتقل کرده‏اند. در این فرایند، ایالات متحده، با توجه به اشتراک منافع با هند، در تلاش است، با هدف مهار نفوذ چین در مناطق پیرامونی، مانعِ به ‏ثمررسیدن طرح‏های اقتصادی و ارتباطی چین در کشورهایی مانند پاکستان، میانمار، و بنگلادش شود. این امر از یک طرف باعث افزایش هزینه ‏های نفوذ چین و از طرف دیگر زمینه ‏ساز افزایش قدرت رقابت هند گردیده است؛ به ‏گونه ‏ای که به ‏نظر می‏ رسد در کوتاه‏ مدت هیچ یک از دو کشور هند و چین نتوانند به برتری مطلق ژئوپلیتیک و ژئواکونومیک در برابر یکدیگر دست یابند.