تأثیر تلقیح گونه‌های مختلف باکتری سودوموناس در ترکیب با بیوچار بر رشد و عملکرد شیرین بیان (Glycyrrhiza glabra L.)

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی‌ارشد، گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

2 استاد، گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

3 موسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمان، ایران

doi
10.22084/ppt.2025.31250.2166
چکیده

هدف از این مطالعه بررسی تأثیر کاربرد بیوچار و باکتری‌های محرک رشد بر عملکرد شیرین بیان بود. آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با 16 ترکیب تیماری در سه تکرار در گلخانه تحقیقاتی دانشگاه باهنر کرمان در سال 1403 اجرا شد. عوامل موردبررسی شامل کاربرد بیوچار در دو سطح عدم کاربرد و کاربرد براساس 5 درصد وزنی خاک مورد آزمایش؛ و تلقیح با سه نوع باکتری شامل Bacillus subtilis (Bs)، Pseudomonas chloraphis (Pc) و Pseudomonas putida (Pp) بود. تلقیح با باکتری در 8 تیمار مختلف منفرد و ترکیبی شامل شاهد (عدم تلقیح با باکتری)، اعمال منفرد هر گونه باکتری (Bs، Pc و Pp) اعمال هم‌زمان دو گونه (Pp+Pc،Pp+Bs  و Pc+Bs) و اعمال هم‌زمان هرسه گونه (Pp+Pc+Bs) موردبررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که کاربرد بیوچار اثر معنی‌داری (p<0.01) بر رشد و ویژگی‌های مورد ارزیابی داشت. علاوه‌بر این، تلقیح با Bs و تلقیح ترکیبی هر سه باکتری در شرایط کاربرد بیوچار و همچنین، تلقیح با Pp در هر دو شرایط کاربرد و عدم کاربرد بیوچار با افزایش 115 درصدی تعداد برگ و 139 درصدی سطح برگ، منجر به افزایش 141 درصدی وزن خشک اندام هوایی شد. همچنین، تلقیح با Bs، Pp+Bs و تلقیح ترکیبی هر سه باکتری در شرایط کاربرد بیوچار و تلقیح با Pp در هر دو شرایط کاربرد و عدم کاربرد بیوچار با بهبود خصوصیات ریشه منجر به افزایش 300-400 درصدی وزن تر و خشک ریشه نسبت به شاهد شدند. کاربرد باکتری Pc اثر قابل‌توجهی بر رشد و وزن ریشه نداشت. نتایج کارایی تلقیح باکتری نیز نشان داد که بیوچار کارایی تلقیح باکتری را در تمام تیمارهای تلقیح به‌جز Pc بهبود داد. براساس این نتایج کاربرد Bs و ترکیب آن با سایر باکتری‌ها در شرایط کاربرد بیوچار و کاربرد Pp در هر دو شرایط کاربرد و عدم کاربرد بیوچار برای رشد بهینه شیرین بیان توصیه می‌شود.