فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تناوب زراعی، نقش مهمی در دستیابی به تولید بالا در سویا دارد. در این مورد، هفت گیاه ذرت، یونجه، چاودار، گندم، جو، کلزا و نخود برای قرارگیری در تناوب زراعی با سویا پیشنهاد شده‌­اند که اثرات زیست­‌محیطی گیاهان مورد توجه قرار نگرفته است. بر این اساس، در مطالعه حاضر کوشش شد تا اثرات زیست‌­محیطی هفت گیاه زراعی پیشنهاد شده مورد ارزیابی قرار گیرد تا بهترین گیاهان برای قرارگیری در تناوب زراعی با سویا با درنظر گرفتن تأثیر آن­ها بر برخی طبقات مرتبط با سلامت زیست­‌محیطی (شامل سلامت انسان، منابع محیطی و اکوسیستم‌­ها) معرفی شوند. بدین‌­منظور، اثرات زیست‌­محیطی گیاهان فوق با استفاده از تکنیک ارزیابی چرخه حیات و کاربرد نرم‌­افزار سیماپرو (Vr 9.5) مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که بیشترین خسارت زیست­‌محیطی (از نظر هر سه طبقه‌­ی سلامت انسان، منابع محیطی و اکوسیستم­‌ها) از طرف گندم و چاودار ایجاد شد. با این­‌حال، اثر چاودار بر مصرف آب و اکوسیستم­‌های خشکی منفی به­‌دست آمد. این موضوع نشان می‌­دهد که چاودار از نظر زیست­‌محیطی بر مصرف آب و اکوسیستم­‌های خشکی اثر مثبت دارد. یونجه، کمترین سطح خسارت به سلامت انسان را داشت، به طوری که درصد خسارتی که کاشت گندم و چاودار به طبقه‌­ی سلامت انسان وارد می­کند به‌­ترتیب 83 و 80 درصد بیشتر از یونجه بود. نتایج نشان داد که تمامی گیاهان مورد بررسی، بیشترین اثر زیست‌­محیطی را بر سلامت انسان داشتند، چرا که بیشترین سهم اثر زیست­‌محیطی در تمامی گیاهان مورد بررسی به طبقه­‌ی سلامت انسان تعلق داشت. اثر هر هفت گیاه بر مصرف منابع محیطی، ناچیز بود. به­‌طورکلی، با درنظر گرفتن هر سه طبقه خسارت (سلامت انسان، اکوسیستم­‌ها و منابع محیطی) گندم و چاودار، نامناسب‌­ترین گیاه برای قرارگیری در تناوب زراعی با سویا بودند و کمترین خسارت زیست­‌محیطی به یونجه و سپس کلزا اختصاص داشت. بر این اساس، می­توان گیاهان زراعی یونجه و کلزا را برای قرارگیری در تناوب زراعی با سویا پیشنهاد نمود تا ضمن تولید عملکرد مناسب سویا، اثرات سوء تولید بر محیط­زیست نیز به حداقل برسد.