تأثیر بهنژادی برای پابلندی بر عملکرد، اجزای عملکرد و فنولوژی گندم نان رقم "اکسکلیبر"
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
2 استادیار، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
3 دکتری، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
4 دکتری، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
5 دانشیار، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
doi
10.22084/ppt.2025.31166.2165چکیده
بهمنظور بررسی اثرات افزایش ارتفاع بوته بر عملکرد دانه و زودرسی در گندم نان رقم «اکسکلیبر» پژوهش اخیر انجام شد. ارقام اکسکلیبر و روشن، لاین اکسکلیبر نیمهپابلند و تعدادی رقم محلی در سال زراعی 1402-1401 در شرایط نرمال رطوبتی (مناطق ارزوئیه، دشتکار و نگار) و دیم (کازرون و سپیدان) در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با چهار تکرار بررسی شدند. نتایج نشان داد در مناطق ارزوئیه، کازرون و سپیدان افزایش ارتفاع گیاه بر صفات فنولوژی بیتأثیر بوده است. درحالی که در مناطق دشتکار و نگار، افزایش ارتفاع تعداد روز تا سنبلهدهی را افزایش، اما چون طول دوره پر شدن دانه را کاهش داد، تغییری در زمان رسیدگی ایجاد نشد. افزایش ارتفاع در ارزوئیه و سپیدان تراکم سنبله را کاهش، اما بر تعداد دانه در سنبله تأثیری نداشت. وزن هزار دانه در ارزوئیه، نگار و سپیدان با افزایش ارتفاع بهبود یافت. لاین اکسکلیبر نیمهپابلند در مناطق دشتکار، نگار و کازرون با رقم اکسکلیبر از لحاظ عملکرد دانه تفاوت معنیداری نداشت. درحالی که در ارزوئیه بهدلیل بادخیزی و ریزش گندم و در سپیدان بهدلیل مواجهشدن با تنش خشکی شدید انتهای فصل، عملکرد کمتری داشت. از آنجاییکه افزایش ارتفاع باعث افزایش وزن زیستتوده میشود میتوان نتیجهگیری کرد پابلندی در شرایط دیم میتواند صفت مطلوبی باشد. لذا لاین نیمهپابلند حاصل از برنامه بهنژادی اخیر میتواند مناسب کشت در برخی مناطق دیم کشور باشد و یا در برنامههای بهنژادی برای شرایط دیم بهعنوان یکی از والدین تلاقی در نظر گرفته شود.
