فراتحلیل اثر تاریخ کاشت بر عملکرد و کارآیی مصرف آب در سیب‌زمینی

نویسندگان

1 دانشیار پژوهشی، بخش تحقیقات گیاهان زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، همدان، ایران

doi
10.22084/ppt.2025.30402.2150
چکیده

علی‌رغم این­که انجام آزمایشات تاریخ‌های کاشت سیب‌زمینی در مناطق مختلف سیب‌زمینی‌کاری کشور از پیشینه طولانی برخوردار می‌باشد؛ اما در نتایج حاصله با تفاوت‌های بسیاری همراه بوده است. باهدف تهیه یک دستورالعمل واحد و همچنین بررسی میزان هم­گرایی و همخوانی اثرات مطلوب تاریخ کاشت بر عملکرد و بهره‌وری مصرف آب در سیب‌زمینی، تحقیقات انجام شده در مناطق مختلف کشور، در دوره زمانی ۲۰ساله از ابتدای سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۹ میلادی و یا از ابتدای سال 1379 تا پایان 1398شمسی مورد تجزیه‌وتحلیل فراتحلیل قرار گرفتند. تمامی مطالعات اولیه انجام‌گرفته در این بازه زمانی و مرتبط با اثر تاریخ کاشت سیب‌زمینی در دو گروه کشت پاییزه (طرح استمرار) و تابستانه قابل‌تفکیک بودند. با نتایج فراتحلیل مطالعات انجام شده در تاریخ کشت مشخص شد که تفاوت معنی‌­دار (P≤0.05) در اثرات تاریخ کاشت بر عملکرد سیب‌زمینی در هر دو گروه کشت پاییزه و تابستانه وجود داشته است. مطالعات انجام شده در کشت پاییزه در مقایسه با کشت تابستانه از همگنی بیشتری برخوردار بودند. در مجمــوع عملکرد تاریخ‌­های کشت پاییزه با اختلافی قابل­‌توجه در سطــح پایین‌­تری از کشــت تابستانه قرار گرفت. به­‌طوری­که متوسط عملکرد در کشت­‌های پاییزه در مجموع مطالعات 19/73 تن در هکتار حاصل گردید که با کشت­های تابستانه با متوسط 27/65 تن در هکتار تفاوت قابل­‌توجه نشان داد. در کشت تابستانه سیب‌زمینی، اگرچه کشت تأخیری باعث کاهش عملکرد به میزان چهار تا پنج تن در هکتار می‌شود، اما به‌طور میانگین کارایی مصرف آب را به میزان 1/85 کیلوگرم به‌ازای هر مترمکعب آب مصرفی افزایش می‌دهد. به‌عبارت‌دیگر، به‌طور تقریبی 25 تا 27 درصد از میزان آب مصرفی سیب‌زمینی کاسته می‌شود.