فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش با هدف ارزیابی کمّی و کیفی اسانس زیره سبز کشت‌­شده در برخی مناطق مختلف استان سیستان و بلوچستان انجام گرفت. بدین­‌منظور، ابتدا بذر کشت شده از چهار مزرعه انتخابی در حوزه جغرافیایی شهرستان‌­های هدف شامل میرجاوه، زابل، تفتان و خاش برداشت شد. استخراج اسانس به روش تقطیر با آب انجام‌شده و پس از اندازه‌­گیری مقدار اسانس، جداسازی و شناسایی ترکیبات با استفاده از روش‌­های کروماتوگرافی گازی و کروماتوگرافی گازی متصل به طیف‌سنج جرمی انجام شد. آزمایش در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام گرفت. براساس نتایج، بیش‌ترین و کم‌ترین درصد اسانس به‌­ترتیب مربوط به زیره سبز مناطق تفتان (3/56) و زابل (2/44) بود. به­طورکلی تعداد 15 ترکیب فیتوشیمیایی در اسانس زیره کشت‌شده در مناطق مورد بررسی شناسایی شد. نتایج نشان داد که ترکیبات فیتوشیمیایی گاما-ترپینن (26/34 درصد)، گاما- ترپینن-7-آل (25/46 درصد) و بتا- پینن (18/59 درصد) بیش از 70 درصد از کل ترکیبات فیتوشیمیایی شناسایی‌شده را تشکیل می‌­دهند. نتایج بای­پلات نشان‌دهنده تنوع گسترده بین این مناطق از نظر ترکیبات فیتوشیمیایی موجود در زیره سبز بود. بیش‌ترین میزان مایرسین و آلفا- فلاندرن در ترکیبات اسانس زیره سبز منطقه خاش و بیشترین میزان پی- سیمن و کومین آلدهید در ترکیبات اسانس زیره سبز شهرستان زابل مشاهده شد. با توجه‌­به میزان اسانس استحصالی و نیز برخی ترکیبات ارزشمند اسانس نظیر مایرسین و آلفا- فلاندرن در زیره سبز کشت­‌شده در مناطق تفتان و خاش، می­توان نتیجه­‌گیری کرد، ارتفاع از سطح دریا تأثیر مثبتی در عملکرد کیفی این محصول دارد و مناطق مذکور برای تولید اقتصادی زیره سبز، مطلوب­‌تر می­‌باشند.