مقایسه اثرات زیست‌محیطی کشت گوجه‌فرنگی به دو صورت گلخانه‌ای و کشت روباز با استفاده از ارزیابی چرخه حیات در شهرستان نهاوند

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، گروه مهندسی بیوسیستم، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

2 دانشیار، گروه مهندسی بیوسیستم، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

3 استادیار، پژوهش بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، همدان، ایران

4 استادیار، گروه مهندسی بیوسیستم، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

doi
10.22084/ppt.2024.30055.2140
چکیده

آلودگی‌های زیست‌محیطی از مهم‌ترین چالش‌های جامعه انسانی در قرن حاضر است. روش ارزیابی چرخه حیات از روش‌های جامع ارزیابی اثرات زیست‌محیطی می‌باشد. در این پژوهش به ارزیابی اثرات زیست‌محیطی کشت گوجه‌فرنگی به دو صورت کشت روباز و گلخانه‌ای در استان همدان شهرستان نهاوند با استفاده از نرم‌افزار سیما پرو پرداخته‌شد. نتایج این پژوهش بر اساس یک تن گوجه‌فرنگی مشخص گردید.  اساسی ­ترین عوامل در میزان تولید گوجه‌فرنگی در دو نوع کشت گلخانه‌ای و روباز در طی یک دوره یک‌ساله به‌کارگیری ماشین‌­آلات کشاورزی مورد استفاده، کود نیتروژنه و هم‌چنین سوخت دیزل استفاده شده در دو نوع کشت گوجه‌فرنگی بوده‌است. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده در این پژوهش عامل اصلی در شاخص­های زیست‌­محیطی کود نیتروژنه بود. مقدار شاخص گرمایش جهانی در تولید یک تن گوجه‌فرنگی روباز 94.4 کیلوگرم معادل CO2 و در کشت گلخانه‌ای نیز 107 کیلوگرم  CO2 محاسبه شد که بیش‌ترین سهم این فرایند در استفاده بیش‌تر کو­دهای شیمیایی محاسبه شد. میزان شاخص اوتریفیکاسیون در پژوهش انجام شده در کشت روباز 0.00378 کیلوگرم و درکشت گلخانه‌ای 0.00512 کیلوگرم معادل PO4 برآورد شد، که مصرف آفت­‌کش‌­ها و سوخت دیزل سهم بیش‌تری در این شاخص داشتند. در شاخص تخریب لایه ازون برای یک تن گوجه‌فرنگی روباز 6- 4.52e و در کشت گلخانه‌ای 6- 7.39e کیلوگرم CFC-11eq محاسبه شد که در آن استفاده از سوخت دیزل اثر زیادتری بر محیط­زیست داشت. با جایگزین کردن تراکتورهای فرسوده با تراکتورهای جدید می‌توان انتشار آلاینده­های NOX و SOX ناشی از احتراق سوخت دیزل را کاهش داده و باعث کاهش اثرات زیست محیطی ناشی آن شد. بهبود عملکرد زیست­محیطی تولید گوجه فرنگی بصورت کشت روباز یا جایگزینی آن با تولید بصورت گلخانه‌­ای باید در نظر گرفته شود.