بررسی اثر روش‌های مختلف کاشت و سطوح مختلف توزیع هورمون‌ها بر صفات عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت ژنوتیپ‌های برنج تحت‌تنش شوری در شمال خوزستان

نویسندگان

1 دانش‌آموخته پسادکتری، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، خوزستان، ایران

2 استاد، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، خوزستان، ایران

doi
10.22084/ppt.2024.24383.2046
چکیده

این پژوهش با هدف تعیین بهترین روش کشت تحت‌تأثیر هورمون‌های رشدی جهت شناسایی سازگاری ژنوتیپ‌‎های مختلف برنج به‌صورت کرت‌های دو بار خردشده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در استان خوزستان در دو سال (1397 و 1398) انجام شد. سه شیوه کاشت(خشکه‌کاری، نشایی و مستقیم یا رایج منطقه)، 16 سطح مختلف هورمون‌های اکسین و سالسیلیک اسید به‌صورت پرایمینگ بذری و تیمارهای مختلف اسپری برگی با مقدار یک و دو لیتر در هکتار و زمان‌های اسپری مختلف در مراحل پنجه‌زنی و ظهور خوشه بر ژنوتیپ‌های مختلف برنج مورد‌بررسی قرار گرفت. نتایج تجزیه مرکب نشان‌داد بین اثرات اصلی و متقابل صفات تفاوت معنی‌داری در سطح احتمال یک درصد وجود دارد. بیشترین عملکرد بیولوژیکی با متوسط 16950.49 کیلوگرم در هکتار در ژنوتیپ         IR 81429-B-31 در روش کشت نشایی به‌دلیل ایجاد شرایط مطلوب رشد، با اعمال تیمار هورمونی پرایمینگ با اکسین و اسید سالیسیلیک به‌دلیل مکمل هم بودن دو هورمون رشدی در تنظیم واکنش‌های بیوشیمیایی و مرفولوژیکی گیاه که هرچه زمان استفاده از این هورمون‌ها زودتر باشد به‌لحاظ زمان‌بر بودن اثرات سازگاری به‌مراتب بیشتری به تنش شوری دارند و در روش پرایمینگ به‌دلیل ایجاد مقاومت و تسریع در رشد به‌دست آمد. بیش‌ترین شاخص برداشت نیز با متوسط 73.11 درصد در ژنوتیپ IR 81025-B-347-3 در روش کشت خشکه‌کاری به‌دلیل کاهش عملکرد بیولوژیک، با اعمال تیمار هورمونی یک لیتر اسید سالیسیلیک در مرحله پنجه‌زنی به لحاظ کاهش رشد رویشی در نتیجه عدم استفاده از هورمون اکسین به‌دست‌آمد. در کل رقم دانیال در روش کشت نشایی با تیمار هورمونی پرایمینگ با اکسین و اسید سالسیلیک بیشترین عملکرد دانه  با متوسط 7178.50 کیلوگرم در هکتار دارا بود.