افت سطح آب زیرزمینی و شیوه برداشت جبران‌گر در آبخوان دشت الشتر استان لرستان

نویسندگان

1 عضو هیات علمی گروه زمین شناسی دانشگاه سیستان و بلوچستان

2 کارشناسی ارشد هیدروژئولوژی، اداره امور آب شهرستان کوهدشت

3 کارشناسی ارشد هیدروژئولوژی، شرکت ری‌آب

doi
10.22111/jneh.2016.2932
چکیده

منطقه مطالعاتی (دشت الشتر)، به فاصله حدود 52 کیلومتری از شهرستان خرم‌آباد (مرکز استان لرستان)، در سمت شمال‌غرب آن قرار دارد. برداشت بیش از حد از آبهای زیرزمینی در سال‌های اخیر، باعث افت سطح آب زیرزمینی و ایجاد زمینه بروز برخی مخاطرات به‌خصوص برای منابع آب زیرزمینی شده است. در این پژوهش، میزان افت سطح آب زیرزمینی در دشت مذکور با استفاده از هیدروگراف واحد دشت در طول دوره آماری سال‌های 8۸-138۱ معادل 4 متر برآورد شد. همچنین، به‌منظور تعیین مناطق بحرانیِ دچار افت و شبیه‌سازیِ واکنش‌های سامانه‌ی آب زیرزمینی به برداشت آب در آینده تحت شرایط مختلف، مدل ریاضی آبخوان تهیه گردید. سپس از طریق تلفیق مدل ریاضی و  سـیستم اطلاعات جغرافیایی، جریان آب زیرزمینی در دشت مورد مطالعه، با استفاده از نرم‌افزار «جی ام اس» شبیه‌سازی شد. نتایج پیش‌بینی سطح آب توسط مدل، برای دوره پنج‌ساله بعدی نشان می‌دهد که در پایان دوره مورد پیشبینی، میزان افت، حدود 5/3 متر افزایش خواهد یافت. درنهایت، راهکارهایی جهت مدیریت آبخوان از طریق تعدیل برداشت به‌منظور جبران افت آبخوان،  با توجه به ملاحظات اقتصادی ارائه گردید و با کمک نرم‌افزار «جی دبلیو ام» مورد ارزیابی قرار گرفت. با توجه به ملاحظات هیدرولیکی و  اقتصادی ارائه گردید و با کمک نرم‌افزار «جی دبلیو ام» مورد ارزیابی قرار گرفت. تأمین میزان کسر آب مورد نیاز، از طریق چاه‌های پیشنهادی جایگزین در خارج از مناطق دارای افت شدید انجام خواهد گرفت.