فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زرین گیاه یا بادرنجبویه دنایی با نام علمی Dracocephalum  kotchyi Boiss. از گیاهان دارویی با ارزش و بومی ایران است. این مطالعه در جهت ارزیابی محرک‌های رشدی (آلی و الکلی) بر صفات مورفو-فیزیولوژیکی، کمیت و کیفیت اسانس زرین گیاه انجام شد. تحقیق حاضر به‌صورت دوساله از اردیبهشت 1401 تا مهرماه 1402 به‌صورت کرت‌های یکبار خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. تیمارهای پایه الکلی (متانول، اتانول و استون (10 و 20 درصد)) و پایه آلی (کیتوزان (0.25 و 0.5 ‌گرم در لیتر)، اسید سالیسیلیک (یک و نیم و سه میلی‌مولار) و فنیل آلانین (1000 و 2000 میلی‌گرم در لیتر)) و تیمار شاهد (محلول‌پاشی آب) بر برخی صفات مورفوفیزیولوژیکی، اسانس و ترکیبات اسانس گیاه دارویی زرین گیاه مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان‌داد که محرک‌های آلی و الکلی به‌طور معنی‌داری بر صفات مورفوفیزیولوژیکی و اسانس گیاه زرین گیاه تأثیر داشتند. بالاترین مقادیر عملکرد ماده خشک (140.3- 145.1 گرم در گیاه) در تیمار اسید سالیسیلیک سه میلی مولار و محتوای کلروفیل (51.55-2.2 میلی‌گرم در وزن خشک) در تیمار فنیل آلانین 1000 میلی‌گرم در لیتر به‌‌دست آمد. بیشترین مقدار اسانس (1.12-1.18 درصد) از گیاهان تیمار شده با اسید سالیسیلیک سه میلی‌مولار به‌دست آمد. ماده مؤثره آلفا-پینن از هیدروکربن‌های مونوترپنه ترکیب غالب در اسانس تمامی گیاهان بود. استفاده از اسید سالیسیلیک با غلظت سه میلی‌مولار می­تواند نقش مؤثری در بهبود صفات مورفوفیزیولوژیکی و اسانس زرین گیاه تحت شرایط اقلیمی سرد و نیمه خشک داشته باشد.