اثر تنش سرما بر برخی صفات فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی در جمعیت‌های مختلف نرگس شیراز (Narcissus tazetta)

نویسندگان

1 دانشیار، گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

2 استادیار، گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

3 مربی، گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

4 دانشجوی سابق کارشناسی ارشد، گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

doi
10.22084/ppt.2024.30080.2141
چکیده

گل نرگس یکی از مهم‌‌ترین گیاهان زینتی و دارویی از خانواده‌ نرگسیان می‌باشد. سرما یکی از تنش‌های غیرزیستی است که همه‌ساله خسارات قابل‌توجهی را به اقتصاد و چرخه تولید کشور تحمیل می‌کند. آزمایشی به‌­صورت فاکتوریل  با دو فاکتور در قالب طرح کاملاٌ تصادفی با سه تکرار در دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند طی سال‌های 99-1398 انجام شد. فاکتور A شامل 13 اکوتیپ‌ نرگس (آزادشهر، شهلای ‌شمال، شصت‌پر شمال، ‌شیراز یک، ‌شیراز دو، ‌یاسوج، کوچک‌عطری یاسوج، ‌طبس، خوسف یک، ‌خوسف‌ دو، ‌بهبهان‌ یک، ‌بهبهان‌ دو و ‌گچساران) و فاکتور B شامل چهار سطح دمایی (شاهد (دمای محیط)، مثبت پنج، صفر و منفی پنج درجه سانتی‌گراد) بود. صفات پتانسیل اسمزی، پرولین، مالون دی‌آلدئید، قندهای محلول، فنل و درصد سرمازدگی اندازه‌گیری شد. نتایج نشان‌داد که با کاهش دما کلیه صفات افزایش می‌یابند. پتانسیل اسمزی و پرولین مهم‌ترین صفات تأثیرگذار بر سرمازدگی بودند. اکوتیپ‌های یاسوج، طبس‌گلشن، شیراز یک، کوچک عطری یاسوج، شصت‌پر شمال و آزادشهر حساس‌، اکوتیپ‌های خوسف دو و گچساران مقاوم و اکوتیپ‌های شهلای شمال، شیراز دو، بهبهان دو، خوسف دو و بهبهان یک اکوتیپ‌هایی حد واسط در مقاومت به سرمازدگی شناخته شدند. به‌­طورکلی، اکوتیپ گچساران مقاوم‌ترین و اکوتیپ طبس‌گلشن حساس‌ترین اکوتیپ نسبت‌به سرمازدگی شناخته‌شد. توصیه می‌گردد که مقدار تنش در مراحل مختلف رشد گیاه بررسی و آنتی­اکسیدان­‌ها و متابولیت‌های دیگر نیز مدنظر قرار گیرد. محققینی که علاقمند به تحقیق در زمینه تنش سرما هستند، حتما اکوتیپ‌ها (گچساران مقاوم و طبس گلشن حساس) و صفات مهم‌ شناسایی‌شده (پتانسل اسمزی و پرولین) در این مطالعه را بیشتر مورد واکاوی قرار دهند.