تأثیر عدم مشروعیت قرارداد پایه بر اعتباراسنادی با تأکید بر رویکرد محاکم حقوقی ایران در پروندۀ سوءاستفادۀ کلان بانکی (معروف به اختلاس سه هزار میلیاردی)

نویسندگان

1 دانشیار، گروه حقوق خصوصی، دانشگاه تربیت مدرس

2 دکتری حقوق خصوصی دانشگاه خوارزمی

doi
10.22059/jlq.2020.261269.1007064
چکیده

قرارداد اعتباراسنادی از ترکیب چندین رابطۀ حقوقی شکل می‌گیرد. در برخی موارد ممکن است قرارداد پایه یا قرارداد گشایش اعتبار نامشروع باشد؛ ازاین‌رو این بحث مطرح می‌شود که روابط پایۀ نامشروع بر اعتبار اسنادی چه تأثیری دارد و آیا عدم مشروعیت قرارداد پایه را باید به‌عنوان استثنای اصل استقلال در اعتبار اسنادی پذیرفت؟ در حقوق ایران، مسئلۀ عدم مشروعیت خود قرارداد اعتبار اسنادی و قرارداد پایه در جریان پرونده‌های حقوقی سوءاستفادۀ کلان بانکی مطرح شده است؛ بیشتر قضات، عدم مشروعیت را به‌عنوان استثنای اصل استقلال نپذیرفته و به اجرای قرارداد اعتبار اسنادی و حاکمیت مطلق اصل استقلال رأی داده‌اند. اما در پرونده‌های اخیر انگلیسی قضات به‌طور ضمنی و در مقدمات حکم عدم مشروعیت قرارداد پایه را به‌عنوان استثنای اصل استقلال در اعتبار اسنادی پذیرفته‌اند. مطالعۀ تطبیقی کشورهای کامن‌لا نیز نشان می‌دهد، برخی حوزه‌های قضایی آمادگی پذیرش استثنای دیگری برای اصل استقلال در اعتبار اسنادی را دارند.