منطق استدلال حقوقی و قضائی

نویسندگان

1 دانشیار گروه حقوق خصوصی و اسلامی دانشکدة حقوق دانشگاه قم

doi
10.22059/jlq.2020.300407.1007368
چکیده

در پژوهش حقوقی دو نوع مجهول وجود دارد: مجهولات حکمی و مجهولات موضوعی؛ و از استدلال حقوقی و قضایی برای کشف آنها استفاده می‌شود. منطق استدلال در هریک از مراحل سه‌گانة اثبات استناد حقایق خارجی به خوانده، توصیف حقوقی حقایق خارجی و کشف حکم قانون‌گذار در خصوص آن موضوع، چگونه است؟ هدف این نوشتار تبیین ساختار و فرایند منطق استدلال در حقوق است. روش این تحقیق توصیفی و تحلیلی (عقلی و عقلایی) است که به تناسب ماهیت موضوعِ شناسایی، به‌کار گرفته خواهد شد. براساس یافته‌های پژوهش، منطق استدلال در حقوق، ماهیت ترکیبی دارد. اگرچه به لحاظ شکلی اصولاً از منطق صوری ارسطویی پیروی می‌کند، در تحقیق محتوای مقدماتِ استدلال و اثبات استنادِ موضوعات به اشخاص، متناسب با ماهیت موضوع و منبع تحقیق، منطق استدلال، از شیوه‌های تفسیری، تحلیل عقلی و عقلایی، منطق استقرایی و قواعد ادبی و تاریخی بهره می‌برد.