بررسی پتانسیل تولید علوفه لاین‌های امیدبخش سورگوم (Sorghum bicolor (L.) Moench) در مراحل مختلف رشد زایشی

نویسندگان

1 بخش تحقیقات ذرت و گیاهان علوفه ای، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

2 دانشیار، مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

3 دانش‌آموخته مقطع کارشناسی ارشد، گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

4 دانشیار، گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

doi
10.22084/ppt.2024.28640.2116
چکیده

در سال‌های اخیر توجه به سورگوم به دلیل پتانسیل بالای تولید علوفه و تحمل به خشکی در بسیاری از مناطق دنیا افزایش یافته است. از آنجا که عملکرد و کیفیت علوفه این گیاه تحت‌تأثیر مرحله رشد قرار می‌گیرد، این مطالعه به‌منظور بررسی تأثیر زمان برداشت بر صفات کمی و کیفی علوفه سورگوم انجام شد. آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در کرج اجرا شد. فاکتورهای آزمایشی شامل زمان برداشت در چهار سطح (مراحل شیری، خمیری نرم، خمیری سفت و رسیدگی فیزیولوژیکی دانه) و لاین‌های امیدبخش سورگوم در هفت سطح بودند. حداکثر عملکرد پروتئین و ماده آلی قابل‌هضم (به‌ترتیب 64/2 و 98/17 تن در هکتار) و بیش‌ترین تولید انرژی قابل‌متابولیسم (44/65 گیگاکالری در هکتار) در مرحله رسیدگی فیزیولوژیکی دانه حاصل شد درحالی‌که بالاترین محتوی پروتئین و قابلیت هضم ماده آلی (به‌ترتیب 2/9 و 9/62 درصد) و حداکثر محتوی انرژی قابل‌متابولیسم (35/2 مگاکالری در کیلوگرم) در مرحله شیری دانه ثبت گردید. علاوه‌بر این با افزایش سن گیاه میزان اسید پروسیک، کربوهیدرات‌های محلول در آب، خاکستر و عصاره اتری کاهش و محتوی فیبر و مواد آلی افزایش یافت. در بین ژنوتیپ‌های موردبررسی نیز بیشترین عملکرد کمی و کیفی و حداقل محتوی اسید پروسیک در لاین امیدبخش MDFGS1 مشاهده شد. با پیشرفت بلوغ از مرحله شیری تا رسیدگی فیزیولوژیکی، عملکرد کمی افزایش و کیفیت علوفه کاهش یافت. به‌طور‌کلی، برای دستیابی به عملکرد کمی و کیفی مناسب توصیه می‌شود علوفه سورگوم در مرحله خمیری نرم برداشت شود. علاوه‌بر این لاین امیدبخش MDFGS1 به عنوان ژنوتیپ برتر معرفی شود.