ارزیابی عملکرد، کارایی مصرف آب و نیتروژن در ارقام لوبیا قرمز تحت‌تأثیر دور آبیاری و کود نیتروژن

نویسندگان

1 استاد، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 دانشجوی ارشد، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 مربی، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

doi
10.22084/ppt.2024.5579
چکیده

به‌منظور بررسی اثر دور آبیاری و کود نیتروژن بر عملکرد دو ژنوتیپ لوبیا قرمز، آزمایشی به‌صورت طرح کرت‌های خرد شده فاکتوریل در قالب بلوک‌های کاملاً تصادفی با چهار تکرار در مزرعه پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، در سال زراعی 1395 اجرا شد. عامل اصلی شامل دور آبیاری (7 روز مرسوم منطقه، 11 و 15 روز یک‌بار)، کود نیتروژن موردنیاز گیاه (به ‌میزان صفر یا شاهد، 50 درصد و 100 درصد نیتروژن) و ارقام لوبیا قرمز (اختر و D81083) به‌عنوان کرت‌های فرعی بودند. نتایج نشان داد که دور آبیاری به‌طور معنی‌داری باعث کاهش ارتفاع بوته، تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف، وزن صددانه، عملکرد بیولوژیک، عملکرد دانه و شاخص برداشت شد. مصرف کود نیتروژن نیز به‌جز تعداد دانه در غلاف، باعث افزایش مقادیر سایر صفات به‌طور معنی‌داری شد. رقم اختر بیش‌ترین ارتفاع بوته و ماده خشک کل را دارا بود، درحالی‌که بیش‌ترین عملکرد دانه و بیولوژیک در لاین D81083 مشاهده شد. برهم‌کنش دور آبیاری و کود نیتروژن بر وزن صددانه و شاخص برداشت معنی‌دار بود. برهم‌کنش دور آبیاری و کود نیتروژن بر وزن صددانه و شاخص برداشت معنی‌دار بود. بیش‌ترین کارایی مصرف آب (44/0 کیلوگرم در مترمکعب) در تیمار آبیاری 7 روزه همراه با 100 درصد کود نیتروژن در ژنوتیپ D81083 به‌دست آمد، اما بیش‌ترین کارایی مصرف نیتروژن در 50 درصد کود نیتروژن حاصل شد (5/12 کیلوگرم دانه در واحد کود) و در مصرف نیتروژن زیادتر، علی‌رغم افزایش محسوس عملکرد دانه (3 درصد)، کارایی مصرف نیتروژن حدود 41 درصد و کارایی مصرف آب حدود 5 درصدکاهش یافتند.