بررسی تفاوت‌های معنایی واژگان «سحاب»، «غمام»، «مزن» و «معصرات» و نقد ترجمه‌های فارسی قرآن در معادل‌یابی آنها

نویسندگان

1 استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.

2 دانشجوی دکترا، گروه علوم و قرآن و حدیث، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.

doi
10.22059/jqst.2025.390597.670442
چکیده

ترجمه قرآن به زبان‌های گوناگون، مسئله‌ای بسیار مهم و خطیر در میان مسلمانان در طول تاریخ بوده و پیرامون آن مباحثی فراوان شکل گرفته‌است. مترجمان در ترجمۀ کلام الهی با مشکلاتی فراوان مواجه می‌شوند که یکی از آنها را می‌توان ترجمۀ صحیح واژگانی دانست که در وهله اول، هم‌معنا و مترادف به نظر می‌رسند؛ حال آن که در حقیقت تفاوت‌هایی ریز و درشت با یکدیگر دارند. یکی از این دسته‌ها، واژگان مرتبط با ابر در قرآن یعنی «سحاب»، «غمام»، «مزن» و «معصرات» است. بر این اساس، پژوهش حاضر سعی کرده‌است تا با استفاده از روش توصیفی‌-تحلیلی و با به‌کارگیری منابع معتبر ادبی و تفسیری، تفاوت‎های معنایی واژگان مزبور را تبیین کند و در ادامه، به نقد ترجمه‌های پرکاربرد فارسی قرآن کریم در این باره بپردازد. نتیجۀ پژوهش این است که مترجمان در قبال این واژه‌ها گاه سهل‌انگارانه و گاه به دور از تحقیق عمل کرده‌اند و معادلی دقیق یا نزدیک به معنای واژه‌ها ارائه نکرده‌اند. با پژوهش دقیق در معانی واژگان «سحاب»، «غمام»، «مزن» و «معصرات» در کتب معتبر لغوی و تفسیری و با بررسی معادل‌های این واژگان در ترجمه‌های گوناگون فارسی، پیشنهاد می‌شود در ترجمه آنها به‌ترتیب از معادل‌های «تکه‌ابرهای رونده»، «ابرهای سایه‌گستر»، «ابرهای سفید باران‌زا» و «ابرهای پُربار» استفاده شود.

کلیدواژه‌ها