فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

قرآن کریم شاهکاری ادبی و از شیوه‌های ظریف انتقال پیام در قرآن، کاربست پدیدۀ چندمعنایی است. با عنایت به اهمیت نظریۀ چندمعنایی در غنابخشی تفاسیر و ترجمه‌ها و جلوگیری از ریزش معنا، این سؤال مطرح می‌شود که تکثر معنا در کاربرد واحد در قرآن کریم بنا بر چه اسباب زمینه‌سازی دست‌یاب می‌گردد و در گونه‌های مختلف چه بازتابی بر ترجمه دارد؟ فرض بنیادین این مقاله آن است که در بسیاری از موارد، به دلیل فقدان قرائن قاطع و معین‌کننده، یا وجود وجوه رجحان برای هر دو یا چند معنا، نمی‌توان و نباید یکی از آن معانی را بر دیگری ترجیح داد. هدف اصلی این پژوهش، نه تعیین معنای واحد و مرجح، بلکه تبیین گسترۀ معنایی و ظرفیت‌های تفسیری مختلف در یک کاربست واحد و تمرکز بر امکانات پنهان تعبیری قرآن در قالب گونه‌شناسی ساختارهایی است که در لایه‌های آن قدرتی پویا در نظام معنایی و زبانی نهفته است. پژوهش به شیوۀ تحلیلی-توصیفی و روش گردآوری مطالب کتابخانه‌ای است. اشتراک لفظی، صناعات بلاغی، ساختارهای صرفی و نحوی و مواضع وقف و ابتدا از گونه‌های دالّ بر چندمعنایی به شمار می‌روند که از این میان اشتراک لفظی، ساختارهای نحوی و صناعات بلاغی بیشترین تأثیر را بر توسعه معنایی دارند. ارزیابی ترجمه‌ها در گونه‌های مختلف تکثر معنا در کاربست واحد نشانگر ریزش بسیاری از وجوه معنایی متکثر است. بازتاب عملیِ نظریه تکثر معنای بسیاری از اختلاف نماهای تفسیری را تبدیل به وفاق می‌کند.