درآمدی بر نظریۀ عمومی قراردادهای مالی بازار پول

نویسندگان

1 دانشیار گروه حقوق خصوصی دانشگاه تهران پردیس فارابی

2 دکتری حقوق خصوصی دانشگاه تهران (پردیس فارابی)

doi
10.22059/jlq.2020.262733.1007080
چکیده

بازار پول و بانک، پدیده‌های مدرنیته و جوامع صنعتی‌اند. به‌نظر می‌رسد قراردادهایی هم که در چارچوب نظام معاملاتی این بازار تدوین شوند، باید ویژة این بازار تقنین شوند؛ همان‌گونه‌که پس از صنعتی شدن، قرارداد کار از نظام قرارداد اجارۀ اشخاص فاصله گرفته و موضوع تقنین واقع شده و همان‌گونه‌که در بخش دیگری از نظام مالی، قراردادهای بیمه ویژة آن بازار نوظهور تقنین شده است. برای تنظیم مناسبات قراردادی و نیاز اشخاص در جوامع مدرن، یک راه‌حل، توسل به اصل آزادی قراردادی است که بر همین اساس قراردادهای نوین متعددی به‌صورت عقود بی‌نام در نظام فعلی ایران ایجاد شده‌اند. راه‌حل دیگری که توسط برخی فقها مطرح شده، استمداد از نظریة شروط است که با درج شروط ضمن عقد، همان عقود معین سابق، روزامد و مبتنی بر نیازهای روز شود. این رویکرد در قانون عملیات بانکی بدون ربا نیز استفاده شده است. روش سوم جعل، وضع و ایجاد عقود معین جدید توسط قانونگذار، متناسب با بازار پول است که در این مقاله به بررسی اجماعی این رویکرد خواهیم پرداخت.