بررسی تأثیر کاشت تأخیری برخی ژنوتیپ‌های گندم تحت تنش گرمای انتهای فصل در مغان

نویسندگان

1 استاد، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 دکتری، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

3 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

4 دانشیار گروه آموزشی فناوری تولیدات گیاهی دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی مغان، ایران

doi
10.22084/ppt.2023.27274.2089
چکیده

هدف از تحقیق مربوطه مطالعه تأثیر کاشت تأخیری بر خصوصیات زراعی برخی ارقام امیدبخش گندم در دمای بالای آخر فصل و انتخاب ارقام متحمل به تنش گرمایی با عملکرد دانه بالا می‌باشد، بدین منظور آزمایشی به‌صورت کرت‌های خردشده در مزرعه‌ تحقیقاتی دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی مغان در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی به‌صورت اسپلیت پلات با سه تکرار طی سال‌های زراعی 1398-1397 اجرا شد. کرت اصلی تاریخ‌های کشت (15 آبان‌ماه، یک و 15 آذرماه) و کرت فرعی 16 رقم پیشرفته گندم بود. نتایج مقایسه میانگین اثر متقابل ژنوتیپ و تاریخ کاشت نشان داد که در تاریخ کاشت 15 آذر، بیش‌ترین طول بوته و طول پدانکل مربوط به ژنوتیپ شماره G4 و نیز بیش‌ترین طول سنیله، تعداد سنبل‌چه و وزن کاه مربوط به ژنوتیپ شماره G7 بود. بالاترین مقدار تعداد دانه در سنبله، وزن دانه در سنبله، وزن دانه در کل بوته، وزن کل بوته و عملکرد دانه (7/4666 کیلوگرم در هکتار) به ژنوتیپ شماره G8 تعلق داشت. هم‌چنین تحت تنش، عملکرد بالای دانه همبستگی مثبت معنی‌داری با صفات وزن کل بوته و تعداد و وزن دانه در سنبله داشت. بالاترین ضریب همبستگی (97/0) یه صفات وزن کل بوته با وزن دانه در سنبله در تاریخ کاشت 15 آذرماه تعلق داشت. به‌عبارتی ژنوتیپ‌های موردمطالعه در تاریخ کشت‌های مختلف پاسخ متفاوتی را نشان دادند. ارقام G14 و G8 به‌ترتیب توانستند در تاریخ کاشت‌‌های 15 آبان و 15 آذر هم در شرایط نرمال و هم تنش میانگین بالای عملکرد دانه را به‌دست آورند.