تأثیر برهم‌کنش تاریخ کاشت، مقادیر نیتروژن و تراکم بوته بر ویژگی‌های ریشه‌چه‌های بذری و صفات کمی و کیفی بذر مونوژرم چغندرقند (Beta vulgaris)

نویسندگان

1 دانشیار، گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تاکستان، تاکستان، ایران

2 مربی، گروه کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 دانشیار، بخش به‌زراعی، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

4 دانش‌آموخته دکتری، گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تاکستان، تاکستان، ایران

5 دانشیار، بخش به‌زراعی، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

doi
10.22084/ppt.2023.26029.2074
چکیده

به‌منظور بررسی برخی ویژگی‌های ریشه‌چه‌های بذری و خصوصیات کمی و کیفی بذر مونوژرم چغندرقند (رقم هیبرید پارس) تحت‌تأثیر تاریخ کاشت، تراکم و مقادیر نیتروژن، آزمایشی به‌صورت اسپلیت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در چهار تکرار در ایستگاه تحقیقات بذر الیت چغندرقند فیروزکوه طی دو سال 1391 و 1392 انجام شد. تاریخ کاشت در سطوح 10 و 30 تیر و 19 مرداد در کرت‌های اصلی و تراکم بوته در سطوح 10، 20، 30 و 40 بوته در مترمربع و نیتروژن در سطوح 25 درصد کم‌تر از بهینه، بهینه و 25 درصد بیش‌تر از بهینه به‌صورت فاکتوریل در کرت‌های فرعی قرارگرفتند. افزایش تراکم در تاریخ‌های مختلف، موجب کاهش وزن ریشه‌چه‌ها و افزایش مصرف نیتروژن در تاریخ‌های مختلف موجب افزایش وزن متوسط ریشه‌چه‌های بذری گردید. در سال دوم آزمایش، ریشه‌چه‌های بذری سیلو و بهاره‌ شده، در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در چهار تکرار برای صفات کمی و کیفی بذر موردارزیابی قرارگرفتند. برای دستیابی به حداکثر عملکرد ریشه‌چه (24/12 تن در هکتار) کاشت 40 بوته در مترمربع در 10 تیر و مصرف 25 درصد نیتروژن بیش‌تر از بهینه و هم‌چنین جهت رسیدن به بالاترین عملکرد بذر خام (31/122 گرم در بوته) و بذر قابل‌فروش (74/43 گرم در بوته) به‌ترتیب بوته‌های بذری حاصل از ریشه‌چه‌های 10 تیر × تراکم 10 بوته در مترمربع × مصرف نیتروژن بهینه و 10 تیر × تراکم 40 بوته در مترمربع × مصرف نیتروژن 25 درصد کم‌تر از بهینه برای مناطق نیمه‌خشک و سرد مانند فیروزکوه و هم‌چنین مناطق مشابه از نظر آب و هوایی توصیه می‌شود.