«دین رسمی» در نظام حقوقی ایران: چیستی مفهوم و کارکرد
نویسندگان
1 استاد، گروه حقوق عمومی و بین الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
2 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق بشر، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شهیدبهشتی، تهران، ایران.
doi
10.22099/jls.2024.49603.5124چکیده
ازآنجاکه دین مفهومی همزاد با زندگی اجتماعی است، از دیرباز در بسیار از جوامع فرهنگی به حیات خود ادامه داده و دگرگونی کارکرد دین در طول زمان، منجر به حذف این نهاد از ساختار سیاست نشده است. بااینحال مفهوم «دین رسمی» که تجلی حضور دین در ساخت سیاسی و حقوقی قدرت تلقی شده، مرهون رشد اندیشههای حقوق عمومی و تصویب قوانین اساسی بهعنوان سند آزادیهای جمعی است. درهمآمیختگی الزامهای دینی و حکمرانی، موجب شده در حوزههای گوناگون ازجمله زمینههای سیاسی و حقوقی، برای دین رسمی کارکردهای مصرح یا ضمنی تعریف شود. در این پژوهش، برای یافتن پاسخ این پرسش که دین رسمی چیست و خوانش حکومت از این مفهوم، در نظامهای حقوقی معاصر چگونه بازتاب یافته است؟ اندراج نهاد دین در قانون اساسی که رهاورد حکمرانی مدرن است، نسبتسنجی شده است. از همین روی، نگارندگان با بهرهگیری از شیوه توصیفی- تحلیلی تلاش کردهاند تا نشان دهند گستره تأثیر ادیان رسمی از حوزه سیاسی فراتر رفته و جلوه این مفهوم به ساحت حقوقی، اعم از حقوق عمومی و خصوصی پا نهاده است.