ارزیابی تأثیر نیترات پتاسیم و سرمادهی مرطوب بر شکست خواب و خصوصیات جوانه‌زنی و تعیین دماهای کاردینال بذر گیاه سلمکی (Atriplex patula)

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

2 دانشیار، گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

3 دانشیار، گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

4 دانشیار، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

doi
10.22084/ppt.2023.28080.2101
چکیده

سلمکی (Atriplex patula) گیاهی از خانواده اسفناجیان (Chenopodiaceae) است که دارای کاربردهای دارویی، تغذیه‌ای، علوفه‌ای و بیابان‌زدایی است. به‌منظور تعیین نوع خواب بذر و ویژگی‌های جوانه‌زنی و روش شکست خواب و تعیین دماهای کاردینال جوانه‌زنی در این گونه، دو آزمایش به‌صورت جداگانه انجام گرفت. در آزمایش اول، فاکتور اول، چهار سطح نیترات پتاسیم و سه سطح سرمادهی مرطوب به‌عنوان فاکتور دوم مورد‌ارزیابی قرار گرفت. سرعت و درصد جوانه زنی بذور محاسبه گردید. آزمایش دوم در قالب طرح کاملاً تصادفی به‌منظور تعیین دماهای کاردینال جوانه زنی بذور در 9 سطح دمایی (صفر، 5، 10، 15، 20، 25، 30، 35 و40 درجه سانتی‌گراد) انجام گرفت و با تعیین سرعت جوانه‌زنی و برازش مناسب‌ترین مدل رگرسیونی بین درجه حرارت و سرعت جوانه‌زنی انجام شد. در هر دو آزمایش، هر تیمار دارای 4 تکرار 25 بذری بود و درصد و سرعت جوانه‌زنی محاسبه شد. نتایج نشان داد، نیترات پتاسیم با غلظت 250 میلی‌گرم در لیتر به همراه سرمادهی مرطوب در دمای 3 درجه سانتی‌گراد به‌مدت یک هفته بیش‌ترین تأثیر مثبت را در شکست خواب بذر و درصد و سرعت جوانه‌زنی داشت و سرعت و درصد جوانه‌زنی را به‌ترتیب به 16/8 و 90 درصد رساند. در آزمایش دوم، دماهای کاردینال جوانه‌زنی شامل دمای حداقل، مطلوب و حداکثر به‌ترتیب معادل 86/1، 51/22 و 89/38 درجه سانتی‌گراد به‌دست آمد و مدل رگرسیونی از نوع دندانه‌ای بیش‌ترین برازش را نشان داد. بنابراین یافته‌ها، خواب بذر در گیاه سلمکی، از نوع فیزیولوژیکی غیرعمیق تعیین شد.