فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش در قالب طرح آماری بلوک‌های کامل تصادفی به روش اسپلیت ‌فاکتوریل با سه تکرار در سال زراعی 1402-1401 در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان اجرا شد. سه تیمار آبیاری کامل، قطع آبیاری در مرحله‌ی شروع گل‌دهی تا 50 درصد خورجین‌دهی و قطع آبیاری در مرحله‌ی خورجین‌دهی تا برداشت در کرت‌های اصلی و فاکتوریل دو ژنوتیپ هایولا4815 و آرام و سه تراکم 80، 110 و 140 بوته در مترمربع در کرت‌های فرعی مقایسه شدند. نتایج نشان داد برهم‌کنش قطع آبیاری و ژنوتیپ در تراکم بوته بر تعداد شاخه فرعی، محتوی نامحلول در شوینده اسیدی، خاکستر، ماده خشک قابل‌هضم، انرژی ویژه شیردهی و میزان انرژی قابل متابولیسم معنی‌دار شد. بیش‌ترین ماده کل قابل‌هضم، انرژی متابولیسمی و ماده خشک قابل‌هضم شیردهی به ژنوتیپ آرام و تراکم 80 بوته در مترمربع و تیمار قطع آبیاری از خورجین‌دهی تا برداشت اختصاص داشت. بیش‌ترین و کم‌ترین محتوی الیاف نامحلول در شوینده اسیدی به‌ترتیب از ترکیب تیماری شاهد (آبیاری مطلوب)، تراکم 140 بوته در مترمربع و ژنوتیپ هایولا4815 و قطع آبیاری مرحله سوم تراکم 80 بوته در مترمربع و ژنوتیپ آرام حاصل شد که با سایر تیمارها اختلاف معنی‌دار نشان داد. به‌طورکلی بیش‌ترین عملکرد علوفه خشک در تیمار آبیاری کامل (۳۷۲۲ کیلوگرم در هکتار) به‌دست آمد که از لحاظ آماری با دو سطح دیگر آبیاری اختلف معنی‌دار داشت، هم­چنین ژنوتیپ آرام با عملکرد علوفه خشک معادل ۳۴۸۲ کیلوگرم در هکتار برتری معنی‌دار در مقایسه با ژنوتیپ هایولا۴۸۱۵ نشان داد. بیش‌ترین و کم‌ترین عملکرد علوفه خشک (به‌ترتیب ۳۴۷۱ و ۳۲۲۶ کیلوگرم در هکتار) نیز به‌ترتیب مربوط به تراکم ۱۴۰ و ۸۰ بوته در مترمربع بود که با همدیگر اختلاف معنی‌دار داشتند ولی با سطح تراکم ۱۱۰ بوته در مترمربع اختلاف معنی‌دار نشان ندادند. بر این اساس علاوه‌بر ژنوتیپ آرام به‌عنوان ژنوتیپ برتر، می‌توان تراکم بوته ۱۱۰ بوته در مترمربع را به‌عنوان تراکم برتر در این آزمایش دانست که علاوه‌بر کیفیت علوفه بالاتر، هزینه مصرف بذر کم‌تری نیز در مقایسه با تراکم ۱۴۰ بوته در مترمربع دارد.