فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به‌منظور ارزیابی تحمل به تنش کم‌آبی در ژنوتیپ‌های گندم نان، تعداد 144 ژنوتیپ در قالب لاتیس مربع با دو تکرار و در دو حالت آبیاری تکمیلی و دیم در ایستگاه تحقیقات دیم مرکز تحقیقات کشاورزی استان زنجان در طی سال زراعی 1398-1399 ارزیابی شدند. بر اساس عملکرد دانه در شرایط آبیاری تکمیلی و دیم، شاخص‌های مختلف تحمل به تنش اندازه‌گیری گردید. نتایج تجزیه واریانس بیانگر وجود تنوع ژنتیکی بین ژنوتیپ‌های موردمطالعه براساس شاخص‌های تحمل به تنش کم‌آبی بود. مقایسه میانگین ژنوتیپ‌ها از نظر عملکرد در شرایط آبیاری تکمیلی و دیم نشان داد که ژنوتیپ‌های 82، 101، 116، 13، 86، 131 و 65 دارای بیش‌ترین عملکرد در هر دو شرایط محیطی می‌باشند. بر اساس شاخص‌های STI، MP، GMP و HM ژنوتیپ 88 و بر اساس شاخص‌های TOL، SSI و YSI ژنوتیپ 41 به‌عنوان ژنوتیپ متحمل شناسایی شدند. به‌ غیر از شاخص‌های SSI و YSI، سایر شاخص‌های موردمطالعه دارای هم‌بستگی معنی‌دار با عملکردهای محیطی بودند و بنابراین می‌توانند به‌طور مؤثری برای گزینش ارقام متحمل به تنش خشکی به‌کار روند. با استفاده از نمودار بای‌‌پلات حاصل از تجزیه به مؤلفه‌های اصلی شاخص‌های تحمل ژنوتیپ‌ها در دو گروه مجزا قرار گرفتند. ژنوتیپ‌های شناسایی شده به‌وسیله شاخص‌های STI، MP، GMP و HM در یک گروه و ژنوتیپ‌های شناسایی شده به‌وسیله شاخص‌های TOL، SSI و YSI در گروه مجزای دیگری قرار گرفتند. ژنوتیپ‌های شناسایی شده در این تحقیق می‌تواند در برنامه‌های به‌نژادی آتی گندم نان برای تحمل به تنش کم‌آبی در منطقه مورداستفاده قرار بگیرند.