ارزیابی تغییرات نمایه های فرین دما بر روی پهنه ی استان کردستان طی نیم سده ی اخیر
نویسندگان
1 استادیار اقلیم شناسی دانشگاه کردستان
doi
10.22111/jneh.2013.2463چکیده
برای انجام این پژوهش دادههای روزانهی دمای کمینه و بیشینهی 11 پیمونگاه همدید و 15 پیمونگاه اقلیمی در داخل و خارج از استان طی بازهی زمانی 1/1/1962 تا 31/12/2010 استفاده شد. دادهها به کمک روش کریگینگ معمولی با تفکیک مکانی 6 6 کیلومتر میانیابی شدند که حاصل آن811 یاخته بود که استان کردستان را پوشش میدادند. دو پایگاه داده(گاهجای) در ابعاد 811 17898 برای دمای کمینه و بیشینه ایجاد شد که بر روی ردیفها روز(زمان) و بر روی ستونها یاختهها(مکان) قرار داشتند. این دو پایگاه داده مبنای محاسبات فرینهای دما بر روی استان قرار گرفت. از 16 نمایهی پیشنهاد شدهی تیم کارشناسی تغییر اقلیم و نمایهها جهت واکاوی و شناسایی فرینها بهره گرفتیم. برای هر کدام از 811 یاخته بر روی استان، مقادیر نمایهها محاسبه شد. به کمک روش ناپارامتری منکندال معناداری روند بر روی هر کدام از 811 یاخته در سطح اطمینان 95 درصد مورد آزمون قرار گرفت. به کمک روش رگرسیون خطی مقادیر شیب و نرخ تغییرات بر روی یاختههای دارای روند معنادار بدست آمد. یافتههای این پژوهش نشان داد که بر روی مناطق کمارتفاع و پست در بخشهای غربی و شرقی استان روند نمایههای فرین گرم مثبت و روند نمایههای فرین سرد منفی است. بر روی بلندیها و ارتفاعات در شمال و مرکز استان عکس این شرایط صادق است. اختلاف و دامنهی دمای شبانهروزی(DTR) بر روی استان روبه کاهش است. همچنین نرخ تغییرات فرینهای دمای شبانه بیشتر از نرخ تغییرات دمای روزانه است.