تبیین تطور معنایی اصطلاحات قرائت و قاری با روش مطالعۀ تاریخی زمره‌‌شناسی

نویسندگان

1 استاد، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 دانش‌آموختۀ دکترا، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

3 استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

4 دانشیار، گروه آموزش الهیات، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

doi
10.22059/jqst.2023.362218.670217
چکیده

یکی از ضرورت‌های مطالعات تاریخ قرآن، مفهوم‌شناسی دقیق دو اصطلاح قرائت و قاری است. برخی قرائن نشان‌گرِ تطورِ معنایی مهمی در مفهوم این دو اصطلاح در طول سده‌های نخست است. تطور معنایی این اصطلاح با روش مطالعۀ زمر‌ه‌شناسی، قابلیت تبیین علمی به روشی اطمینان‌آور دارد. روش مطالعۀ زمره‌شناسی می‌تواند وقوع این تطور معنایی را تأیید و دلایل آن را تبیین نماید. در مطالعۀ تاریخی جامعۀ قاریان در سده‌های نخست، تحول و تغییر محسوس در ویژگی‌ها و اوصاف جامعه قاریان دیده می‌شود. ویژگی‌های مانند: فقاهت، وثاقت، ادبیات، نظامی‌گری، خوانندگی. یعنی قاریان در سدۀ نخست، همان فقها بودند ولی در سده‌های بعد به تدریج تبدیل به افرادی شدند که میانه‌ای با فقه و تقوا نداشتند و امتیازشان در ادبیات و خوانندگی بود.