شکلگیری عرف بینالملل در پرتو نقشآفرینی مقامهای دولتی در فضای مجازی
نویسندگان
1 استادیار، گروه حقوق بین الملل، دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
doi
10.22099/jls.2024.48004.4987چکیده
کاربرد فناوری دیجیتال توسط مقامهای دولتی در ارتباطات دیپلماتیک در نظام حقوق بینالملل، سبب شکلگیری مفهوم دیپلماسی دیجیتال شده است. از دیپلماسی دیجیتال بهعنوان ابزاری مهم برای پیشبرد سیاست خارجی کشورها و تمهید امکان تعامل مستقیم و همکاری با دیگر دولتها و همه مردم جهان اعم از شهروندان و سایر افراد استفاده میشود. یکی از موضوعهای مهم در این چارچوب، جایگاه و نقش دیپلماسی دیجیتال در شکلگیری عرف بینالملل بهعنوان یکی از مهمترین منابع حقوق بینالملل در کنار معاهدات بینالمللی است. تأثیر تحولات روزافزون در پرتو کاربرد فضای مجازی در برقراری ارتباطات، بر روند شکلگیری هنجارهای حقوق بینالملل موجب شده است تا ضرورت تغییر نگرش در شکلگیری منابع حقوق بینالملل خصوصاً قواعد عرفی بینالمللی بیشازپیش مطرح باشد. در نظم حقوق بینالملل معاصر، این فرضیه مطرح است که اظهارات عمومی مقامهای دولتی در فضای مجازی و در رسانههای اجتماعی تحت عنوان دیپلماسی دیجیتال، میتواند در صورت احراز شرایط بهعنوان رویه دولت (عنصر مادی عرف) و یا دلیلی برای اثبات اعتقاد حقوقی (عنصر معنوی عرف) قلمداد شود. یکی از مهمترین یافتههای پژوهش حاضر این است که کنشگری مقامهای دولتی در فضای مجازی، چنان چه بهصورت «علنی و عمومی» باشد، میتواند بهعنوان یک عنصر بالقوه در شکلگیری حقوق بینالملل عرفی مورد توجه قرار گیرد.