فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اسانس‌ها ترکیبات فراری هستند که به‌عنوان متابولیت ثانویه در گیاهان دارویی ساخته می‌شوند. جنس Achillea یکی از گیاهان مهم دارویی تیره کاسنی می‌باشد که اسانس آن خاصیت ضدباکتری و ضدتورمی دارد. در این پژوهش به بررسی و مقایسه کمّیت و کیفیت ترکیبات اسانس چهار گونه بومادران شامل بومادران کوتاه دشتی (A. wilhelmsii)، بومادران زرد و مزرعه‌روی (A. biebersteinii)، بومادران مویین (A. setacea) و بومادران بیابانی (A. tenuifolia) رویش یافته در استان آذربایجان غربی پرداخته شد. بدین منظور نمونه‌برداری از گیاهان در فصل بهار و در زمان گل‌دهی انجام گرفت و پس از خشک نمودن آن‌ها، اسانس‌گیری از سرشاخه‌های گل‌دار به روش تقطیر با آب مقطر با دستگاه کلونجر به مدت چهار ساعت انجام شد. شناسایی ترکیبات اسانس با دستگاه کروماتوگرافی گازی متصل به طیف‌نگار جرمی (GC/MS) انجام گردید. بازده اسانس بین گونه‌ها از 52/0 تا 82/0 درصد می‌باشد. درمجموع 29 ترکیب در اسانس گونه‌های موردمطالعه با میزان 57/90 تا 21/96 درصد شناسایی شد. ترکیبات کامفور، کامفن، آلفا-پینن، آلفا- ترپینئول، بتا-پینن ترکیبات غالب اسانس در همه گونه‌ها بودند. طبق این نتایج، گونه بومادران کوتاه دشتی (A. wilhelmsii) به‌دلیل داشتن درصد بالای کامفور (40/37 درصد) و بومادران زرد و مزرعه‌روی (A. biebersteinii) به دلیل داشتن درصد بالای 1و8- سینئول (51/55 درصد) می‌توانند در صنایع دارویی، غذایی، عطرسازی و برنامه‌های به‌نژادی مورداستفاده قرار گیرند.