فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به‌منظور بررسی اثر منابع مختلف و مقادیر سلنیوم بر عملکرد و برخی صفات فیزیولوژیک ارقام گندم دیم تحت‌تنش کادمیوم در منطقه مراغه آزمایشی در سال زراعی 1397-1396 در شرایط مزرعه و گلخانه اجرا شد. آزمایش در هر دو بخش به‌صورت فاکتوریل دو فاکتوره در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا گردید، در بخش مزرعه فاکتور a منابع مختلف سلنیوم (سلنات و سلنیت سدیم)، فاکتور b مقادیر مختلف سلنیوم (صفر، 18 و 36 گرم در هکتار) و فاکتور c سه رقم گندم (آذر 2، پیشتاز و سرداری) بود. در بخش گلخانه فاکتور a مقادیر مختلف کادمیوم (غلظت‌های صفر، 350 و 700 میکرومولار)، فاکتور b سلنات سدیم (غلظت‌های 0، 5/1 و 3 میلی‌گرم در لیتر) بودند. در بخش مزرعه نتایج حاصل از تجزیه واریانس نشان داد که اختلاف معنی‌داری بین عملکرد و صفات موردارزیابی ارقام در شرایط مصرف سلنیوم (18 و 36 گرم در هکتار سلنیت سدیم) و عدم مصرف (عدم کاربرد سلنیوم) وجود دارد. متوسط عملکرد دانه و وزن دانه در سنبله ژنوتیپ‌های موردبررسی در شرایط مصرف سلنیوم به‌ترتیب (83/1752 کیلوگرم در هکتار و 591/0 گرم)، (82/1790 کیلوگرم در هکتار و 59/0 گرم) بود. ژنوتیپ پیشتاز و سرداری در شرایط مصرف سلنیوم و عدم‌مصرف به‌ترتیب بیش‌ترین و کم‌ترین عملکرد را داشتند. در بخش گلخانه براساس گزینش از آزمایش مزرعه‌ای، رقم پیشتاز انتخاب و آزمایشی به‌صورت فاکتوریل دو فاکتوره در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد، در این بخش فاکتور a مقادیر مختلف کادمیوم (غلظت‌های صفر، 350 و 700 میکرومولار)، فاکتور b سلنات سدیم (غلظت‌های صفر، 5/1 و 3 میلی‌گرم در لیتر) بودند. نتایج نشان داد که تنش ناشی از کادمیوم موردآزمایش باعث کاهش محتوی رنگیزه‌های فتوسنتزی شده و سلنیوم سبب افزایش محتوی کلروفیل گردیده است. در کل براساس نتایج حاصل از این تحقیق به نظر می‌رسد که سلنیوم به‌ویژه سلنات سدیم در غلظت 3 میلی‌گرم در لیتر توانسته است اثرات سمی کادمیوم بر گیاه گندم (مخصوصاً رقم پیشتاز) را کاهش داده و باعث بهبود شرایط رشد و نمو گیاه گردد.