بررسی رابطه بارشهای سنگین با الگوهای گردشی جو بالا (مطالعه موردی: استان خراسان جنوبی)
نویسندگان
1 استاد گروه جغرافیای دانشگاه اصفهان
2 کارشناس ارشد اقلیم شناسی، دانشگاه اصفهان
3 استادیار، گروه علمی جغرافیا، دانشگاه پیامنور
4 کارشناس ارشد اقلیم شناسی، دانشگاه اصفهان
doi
10.22111/jneh.2013.2453چکیده
یکی از مسائل مهم در عصر حاضر، مسئلهی تغییر اقلیم میباشد که از مهمترین نشانه های قابل مشاهدهی آن بارشهای سنگین است که گاه مخرب و زیان بار بوده و تأثیرات ناخوشایندی بر محیط زندگی انسان وارد میسازند و به نظر میرسد این بارشها از یک منشأ معینی بوجود نمیآیند و هر بخش از ایران دارای الگوی متفاوتی است. لازمهی شناسایی این الگوها، انجام مطالعات کافی از شرایط همدیدی و دینامیکی این رخدادها میباشد. بدین منظور در این تحقیق با بهرهگیری از رویکرد محیطی به گردشی و انجام یک تحلیل خوشهای بر روی داده های بارشی 61 ایستگاه باران سنجی، سینوپتیک و کلیماتولوژی سازمان هواشناسی استان خراسان جنوبی طی دوره آماری بین سالهای 1990 تا 2007، چهار الگوی گردشی در تراز500 هکتوپاسکال شناسایی شد. سپس جهت تحلیل بارشها در هر الگو، یک روز به عنوان نماینده با ضریب همبستگی 95% معرفی شد. همچنین به بررسی منابع رطوبتی و وضعیت رودباد در زمان رخداد بارشها پرداخته شد. نتایج تحلیلها نشان داد که دو الگوی گردشی به نامهای فرود دریای خزر- احمر و فرود مدیترانه- جنوب اروپا بیشتر بارشها را توجیه میکنند و بیش از 60 درصد بارشها در این دو الگو رخ میدهد.از نظر منبع رطوبتی میتوان گفت سه منطقهی دریای مدیترانه،دریای عرب و خلیج فارس در این بارشها نقش داشتهاند. این یافتهها میتواند نقش مهمی در پیشبینی بارش و جلوگیری از وقوع سیل و خسارات ناشی از آن در منطقه ایفا نماید.