ارائۀ الگوی پیشنهادی برای نرم‌افـزار استخـراج داده از رسـانه‌های اجتمـاعی

نویسندگان

1 استادیار، گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، تهران، ایران

3 کارشناس ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران،ایران

doi
10.22054/jks.2020.51830.1321
چکیده

این پژوهش با هـدف اصلـی ارائۀ الگـــوی پیشنهـــادی برای نرم‌افزار استخـــــراج و آرشیــو داده از رسانه‌هـای‌اجتماعـی تدوین شد. در پژوهش حاضر ضمن مطالعۀ کتابخانه‌ای درخصوص استخراج داده و آرشیوسازی رسانه‌های اجتماعی به بررسی نرم‌افزارهای تولید شده در این زمینه پرداخته شده است؛ در نهایت براساس سیاهه‌وارسی تهیه شده، یک الگوی پیشنهادی از این نوع نرم‌افزارها ارائه گردید. این روند با همراهی متخصصان رسانه‌های‌های اجتماعی در علم اطلاعات و دانش‌شناسی انجام گرفت. در این پژوهش، گردآوری اطلاعات، به روش مطالعة اسنادی و پیمایشی تحلیلی انجام شد. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه بود. با نمونه‌گیری هدفمند و رصد افراد مطلع، تعداد ۳۱ نفر از متخصصان رسانه‌های‌های ‌اجتماعی در علم اطلاعات و دانش‌شناسی انتخاب شدند. قابلیت‌های به‌دست آمده از نرم‌افزارها در قالب طیف لیکرت در اختیار متخصصان قرار گرفت و از آن‌ها خواسته شد که میزان موافقت خود را با ضرورت وجود هر یک از این قابلیت‌ها مشخص نمایند. برای بررسی بودن یا نبودن هر یک از قابلیت‌های نرم‌افزارها از روش سی‌وی‌آر[1]، بار عاملی اکتشافی و بار عاملی تأییدی استفاده شد. میزان پذیرش هریک از قابلیت‌ها، با میانه ارزیابی(معیار سنجش میانة 3) شد. سپس، هریک از گویه‌ها بر اساس میانگین موجود در آزمون فریدمن رتبه‌بندی شدند. در مرحلۀ دوم سی‌وی‌آر هر یک از قابلیت‌ها، و در مرحلۀ آخر بار عاملی تأییدی و بار عاملی اکتشافی بررسی شد. پرسش‌های پژوهش با استفاده از آزمون تی‌تک نمونه‌ای بررسی شدند. قابلیت‌های «امکان جستجوی پیشرفتۀ آرشیو»، «دسته‌بندی آرشیو‌ها(مرورآسان)» و «ارائۀگزارش‌های بصری» نمرۀ بالاتر از 50 و معیارهای «بازنشانی رکوردهای حذف شده»، «امکان ایجاد آرشیو باز برای دسترسی عام»، «اخذ گواهی‌های اعتباری از نهادهای دولتی و خصوصی»، «دریافت نسخۀ کامل پس از پرداخت هزینه» و «نسخۀ دمو» نمرۀ کمتر از 50 را در سی‌وی‌آر به‌دست آوردند. تمامی قابلیت‌ها بار عاملی تأییدی و اکتشافی بیشتر از 3/0 داشتند؛ بنابراین، در نظر گرفته شدند. اما با مقایسۀ بار عاملی قابلیت‌ها با سی‌وی‌آر امکان حذف قابلیت‌هایی با سی‌وی‌آر کمتر از 50 وجود دارد. تمامی قابلیت‌های تخصصی نرم‌افزارهای فعلی از دیدگاه متخصصان ضروری هستند. قابلیت‌های «امکان جستجوی پیشرفتۀ آرشیو»، «دسته‌بندی آرشیو‌ها (مرورآسان)» و «ارائۀگزارش‌های بصری» مهم‌ترین الزامات نرم‌افزارها ازدیدگاه متخصصان هستند. قابلیت «اخذ گواهی‌های اعتباری از نهادهای دولتی و خصوصی» کمترین اهمیت را از دید متخصصان دارد. معیارهای «حذف خودکار آرشیوها در زمان ‌تعریف شده»، «بازنشانی رکوردهای حذف شده»، «امکان ایجاد آرشیو باز برای دسترسی عام»، «اخذ گواهی‌های اعتباری از نهادهای دولتی و خصوصی»، «حذف خودکار آرشیوها در زمان ‌تعریف شده»، «دریافت نسخۀ کامل پس از پرداخت هزینه» و «نسخۀ دمو» می‌توانند از قابلیت‌های نرم‌افزار حذف شوند. البته در بررسی نرم‌افزارهای فعلی استخراج داده از رسانه‌های اجتماعی، مشاهده شد که برخی از این قابلیت‌ها دارای اهمیت بالایی است. قابلیت «امکان ذخیره سازی محلی» توسط متخصصان به سیاهه‌وارسی نهایی اضافه گردید. [1] CVR