طراحی مدل خط مشی‌گذاری توسعه صادرات غیر نفتی در مناطق آزاد ایران

نویسندگان

1 استادیار اقتصاد دانشگاه تهران

2 استاد مدیریت دانشگاه شهید بهشتی

3 دانشجوی دکترای خط‌مشی‌گذاری پردیس البرز دانشگاه تهران

4 استاد مدیریت دانشگاه تهران

doi
10.22059/jppolicy.2021.82725
چکیده

این پژوهش با هدف طراحی مدل خط مشی‌‌گذاری توسعه صادرات غیر‌‌نفتی در مناطق آزاد و ریل‌‌گذاری به سوی تحقق اهداف صادراتی با رویکرد کیفی مبتنی بر نظریه داده‌‌بنیاد و طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری، و انتخابی انجام شده است. داده­های تحقیق که از روش مصاحبه نیمه ساختاریافته جمع­آوری شده است، دارای 402 کد اولیه، 63 مقوله فرعی و 18 مقوله اصلی می‌باشد. بر اساس نتایج نهائی، عوامل علّی (عوامل بازدارنده تولید، موانع خط مشی‌گذاری، موانع اجرائی قوانین و خط مشی‌ها و موانع صادرات در سطح بنگاه) بر توسعه صادرات غیرنفتی در مناطق آزاد تأثیر‌‌گذارند. همچنین عوامل زمینه‌‌ای (بسترها و الزامات مناطق آزاد، ساختار اقتصادی، ساختارفرهنگی و توانمندی‌ها و مزیت‌های مناطق آزاد) و عوامل مداخله‌‌گر (عوامل فشار و ذی‌نفع و فساد و منفعت‌‌طلبی) بر عوامل راهبردی اثر می‌‌گذارند و در ‌‌نهایت، عوامل راهبردی (بهبود فرآیند تصمیم‌‌گیری، بهبود ساختار شورای‌‌عالی، پیروی از الگوهای ملی توسعه صادرات، سیاست‌‌های رونق تولید، سیاست‌‌های توسعه صادرات، بهبود عوامل بازاریابی و ارتقاء بهره‌‌وری مدیریت) باعث تبدیل مناطق آزاد به سکوی صادرات و موتور توسعه کشور و همچنین تحقق اهداف مناطق آزاد خواهند شد.