فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این پژوهش به بررسی ساختار گزاره‌های شعری در مخزن‌الاسرار پرداخته شده است، ساختار جمله‌بندی و شکل‌گیریِ گزاره‌های شعری با جمله‌بندی گزاره‌های عادی زبان تا حدودی متفاوت‌تر است و آمیختگی عناصر دستوری و بلاغی، ساختارهای متنوعی در این گزاره‌ها ایجاد می‌کنند. با مطالعه مخزن‌الاسرار مشخص می‌شود که تلفیق عناصر دستوری و بلاغی، گزاره‌هایی متفاوت‌تر از گزاره‌های زبان معیار و عادی ایجاد کرده است. این گزاره‌های شعری ابتدا در دو بخش گزاره‌های غیراسنادی و اسنادی دسته‌بندی شده‌اند و ذیل هر دسته، متناسب با نوع آمیختگیِ عناصر دستوری و بلاغی، گزاره تشبیه‌محور، گزاره استعاره‌محور، گزاره مجازمحور، گزاره کنایه‌محور و گزاره‌تلمیح محور قرار می‌گیرند. سپس به گزاره‌های دیگری مانند گزاره با ژرف‌ساخت سنت ادبی، گزاره با ژرف‌ساخت متناقض نما و گزاره با ژرف‌ساخت ضرب­المثلی اشاره می‌شود. این پژوهش نشان می‌دهد که گزاره‌های شعریِ مخزن‌الاسرار بسیار متنوع است و تأثیرپذیری آن از عناصر بلاغی به ایجاد ساختارهای ویژه‌ای در گزاره‌ها انجامیده و این موضوع را می‌توان در اشعار سایر شاعران نیز واکاوی کرد و به ویژگی‌ها و نوآوری‌های دستور زبانِ شعر فارسی بیشتر دست پیدا کرد.