اثر محلول‌پاشی اوره بر پروتئین دانه و انتقال مجدد نیتروژن در اکوتیپ‌های گندم سرداری در دو شرایط دیم و آبی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

2 دانشیار، بخش چغندرقند، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران

3 دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.

4 مربی، بخش غلات مؤسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، معاونت سرارود، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران

doi
10.22084/ppt.2022.16079.1832
چکیده

تغذیه صحیح گیاه یکی از عوامل مهم در بهبود عملکرد و کیفیت محصول به ‌شمار می‌آید. برای رسیدن به این هدف، اثر محلول‌پاشی اوره بر پروتئین دانه و انتقال مجدد نیتروژن در اکوتیپ‌های گندم سرداری آزمایشی به‌‌صورت کرت‌های خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در دو شرایط دیم و آبی در سال زراعی 1393-1392 در مزرعه تحقیقاتی کرمانشاه واقع در شهرستان اسلام‌‌آباد غرب اجرا گردید. تیمارهای آزمایش عبارت بودند از: محلول‌پاشی با کود اوره در کرت‌های اصلی در سه سطح شامل: شاهد، محلول‌پاشی در زمان ظهور سنبله و در زمان گل‌دهی و رقم گندم در کرت‌های فرعی در چهارده سطح (شامل 12 اکوتیپ سرداری به‌همراه دو رقم آذر-2 و ریژاو به ‌‌عنوان شاهدهای آزمایش). نتایج تجزیه واریانس و مقایسه میانگین بین تیمارهای محلول‌پاشی در هر دو شرایط دیم و آبی نشان داد که پروتئین دانه، سختی دانه، عدد زلنی، گلوتن دانه، نیتروژن دانه، انتقال مجدد نیتروژن اندام‌های هوایی در مرحله گل‌دهی، کارایی انتقال مجدد نیتروژن دانه و سهم انتقال مجدد نیتروژن دانه در هر دو مرحله ظهور سنبله و گل‌دهی با کاربرد کود اوره به‌صورت محلول‌پاشی افزایش یافت. بیش‌ترین میزان افزایش پروتئین دانه مربوط به محلول‌پاشی در مرحله گل‌دهی بود،. کارایی انتقال مجدد نیتروژن در شرایط دیم از 31/54 تا 73/62 درصد برای اکوتیپ‌های صوفیان و قطره زمین و در شرایط آبیاری از 24/32 تا 52/49 درصد برای اکوتیپ تودار و رقم ریژاو متغیر بود. در هر دو شرایط دیم و آبی تیمار محلول‌پاشی در مرحله گل‌دهی بیش‌ترین و شاهد کم‌ترین سهم انتقال مجدد نیتروژن به دانه را داشتند.