ارزیابی اثربخشی سیاست‌های حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان در ایران

نویسندگان

1 پژوهشگر همکار گروه سیاست نوآوری و آینده‌پژوهی پژوهشکده مطالعات فناوری

2 استادیار گروه سیاست نوآوری و آینده‌پژوهی پژوهشکده مطالعات فناوری

3 استادیار گروه سیاست نوآوری و آینده‌پژوهی پژوهشکده مطالعات فناوری

doi
10.22059/jppolicy.2021.81987
چکیده

چرخه سیاست بدون ارزیابی سیاست‌ها کامل نمی‌شود. بیش از هشت سال (۱۳۹۱-۱۳۹۹) از اجرایی شدن سیاست‌ها و برنامه‌های حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان ذیل قانون «حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان و تجاری‌سازی نوآوری‌ها و اختراعات» می‌گذرد  و زمان آن رسیده است که خروجی‌ها و دستاوردهای این سیاست‌ها مورد ارزیابی قرار گیرد. از آنجا که در زمان تدوین و تصویب قانون به بیان دقیق و قابل سنجش اهداف و معیارهای دستیابی به آن‌ها کم‌توجهی شده است، شاخص‌های شفافی برای ارزیابی سیاست‌های ذیل این قانون وجود ندارد. در این مطالعه سعی شده است با مطالعه مبانی نظری، تجارب سایر کشورها و برگزاری جلسات هم‌اندیشی، مجموعه‌ای از شاخص‌های مربوط به برنامه‌های حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان تدوین شود. در گام بعد پس از جمع‌آوری و آماده‌سازی داده‌ها، برخی از مهم‌ترین این شاخص‌ها محاسبه و اثربخشی برنامه‌ها ارزیابی گردید. نتایج نشان می‌دهد ابزارهای سیاستی تسهیل امور گمرکی بیشترین اثر و ابزارهای معطوف به نیروهای انسانی، استقرار و بهبود رویه‌های حسابداری کمترین اثر را داشته‌اند. رصد اثر حمایت‌های مالیاتی در افزایش فعالیت‌های تحقیق و توسعه دشوار است اما در کاهش هزینه‌های شرکت‌ها، به نسبت سایر معافیت‌های مالیاتی قابل توجه بوده است.