نقش شهرهای جهانی در نظام جهانی با تأکید بر اندیشۀ جان رنه شورت و پیتر تیلور

نویسندگان

1 دانش ‏آموختة دکترای جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران

doi
10.22059/jhgr.2021.286356.1007984
چکیده

هدف از مقالة حاضر برجسته ‏کردن نقش «شهرهای جهانی» است. امروزه، به‏ واسطۀ افزایش نقش سیاسی و استراتژیک شهرها، «شهرهای جهانی» به کانون‏ مطالعات در جغرافیای سیاسی تبدیل شده ‏اند و به‏ عنوان بازیگران اساسی در نظام بین ‏الملل به ایفای نقش می‏ پردازند. اما اینکه چگونه پدیدة شهر از نگاه جغرافی‏دانان سیاسی مورد مطالعه قرار می ‏گیرد پرسشی است که مقالة حاضر همراه با تحلیل نظریه‏ ها و دیدگاه ‏های دو تن از برجسته‏ ترین جغرافی‏دانان سیاسی‏  که در تحقیقات خود به تعریف و نقش شهرهای جهانی (با تأکید بر ابعاد سیاسی فضای‏ شهری و اقتصاد شهری تمرکز یافته‏ اند)‏ پرداخته‏ اند‏ـ درصدد پاسخ به آن است. نتایج این تحقیق با روش توصیفی- تحلیلی نشان می ‏دهد پدیدة شهر از سوی جغرافی‏دانان سیاسی با تأکید بر عناصر محوری سه‏ گانة فضا، سیاست، و قدرت مطالعه و بررسی می ‏شود. به اعتقاد جان رنه شورت، بیش از آنکه الگویی از رقابت بین جهان‏ شهرها را برای سلطه بر جهان در ذهن آوریم، دقیق ‏تر آن است که شبکه ‏ای از جهان ‏شهرها را مورد توجه قرار دهیم که در آن نظارت و سلطة اقتصادی فقط در چند شهر متمرکز است. همچنین، پیتر تیلور شهرهای جهانی را با توجه به ماهیت سیال و متحرک قدرت بین شهرهای جهانی و اینکه آن‏ها چگونه با توجه به ایدئولوژی (مقیاس ملی) و اقتصاد جهانی درون نظام جهانی تعامل برقرار می‏کنند، در رویکردی کل‏نگر، بررسی می‏ کند. بنابراین، شهرهای جهانی، در نقش بازیگران رقابت‏ کننده در جهان، معرف جایگاه و نقش دولت- ملت ‏ها در روند توسعة تعاملات و مناسبات در ابعاد سه‏گانة اقتصاد، سیاست، و فرهنگ هستند.