فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شهرآشوب دینی یکی از انواع شهرآشوب است که در شعر شاعران سنتی و معاصر مشاهده می‌گردد. از دیرباز شهرآشوب را در سه دسته‌ی شهری، صنفی و سیاسی تقسیم‌بندی کرده‌اند؛ امّا به نظر می‌رسد شهرآشوب به لحاظ هدف و موضوع خود که در معنی شکستن ساختارها، خارج شدن از عرف، قانون و فرهنگ است، می‌تواند انواع دیگری ازجمله گونۀ دینی نیز داشته باشد. و بر این اساس ارائۀ تقسیم‌بندی جدید از شهرآشوب ضرورت دارد. شهرآشوب دینی گونه‌ای از شهرآشوب است که در آن شاعر، با اهداف مختلف ازجمله نقد رفتار و موضع مبلغان و پیروان ادیان و مذاهب مختلف، پرسش‌هایی را طرح می‌کند که نشان‌دهندۀ ضعف و خطا در رفتار و گفتار پاره‌ای از مدعیان دین‌داری و دین‌مداری است یا اینکه سخنی در تعارض با مفاهیم دینی می‌گوید. در این پژوهش با روش تحلیل محتوا و استفاده از منابع کتابخانه‌ای شهرآشوب دینی در شعر فارسی بررسی و تحلیل شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که شهرآشوب دینی در شعر فارسی همواره مورد توجه شاعران فارسی‌گو بوده است و شاعران سنتی و معاصر از دیرباز تاکنون گاهی از این نوع شهرآشوب استفاده کرده‌اند. اینکه چرا شاعران باوجود پذیرش دین گاهی از شهرآشوب دینی در شعر خود استفاده می‌کنند نیز دلایل زیادی دارد؛ گاهی کنجکاوی و تردید ذهنی شاعر از بعد فلسفی و گاهی کُنش ناخودآگاه از بعد روانشناختی و گاهی ویژگی‌های شخصیتی مانند: شهرت‌طلبی و ...، گاهی مشکلات اجتماعی. گاه نیز ممکن است ضدیت یا مخالفت با دین و کارگزارانی که دین را معرفی می‌کنند باعث این جهت‌گیری‌ها شود.