نقد دیدگاه‌ مجتهد شبستری دربارۀ وحی، قول و کلام الهی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم انسانی ، دانشگاه ازاد اسلامی فسا، فسا، ایران.

2 استادیار. گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم انسانی ، دانشگاه ازاد اسلامی فسا، فسا، ایران

3 استادیار. گروه معارف اسلامی ، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شیراز، ، شیراز، ایران.

doi
10.22059/jqst.2023.351289.670095
چکیده

در اسلام، وحی سنگ زیربنا و منبعِ همۀ آموزه‌ها و معارف دینی است. از دید بیشتر مسلمانان لفظ و معنای قرآن از سوی خداوند است، اما معدودی از نواندیشان معاصر مانند محمد مجتهد شبستری براین باورند که وحی از ضمیر ناخودآگاه پیامبرصلی‌الله‌علیه‌وآله سرچشمه گرفته و در قرآن آمده است. وی با ارائۀ تعاریف جدیدی از وحی، قول و کلام الهی معتقد است، قرآن در لفظ و معنا از پیامبرصلی‌الله‌علیه‌وآله است. با توجه به اینکه اساس آموزه‌های دینی و منبع همۀ معارف اسلامی وحی است؛ حجت دانستن معارف قرآن وابسته به نحوۀ نگرش پیرامون وحی است. شبستری قرآن را محصول وحی می‌داند، نه خود وحی. در پژوهش حاضر با روش تحلیلی-انتقادی ،دیدگاه‌ها و ادلۀ وی بررسی و با معیار عقلی و نقلی مورد نقد قرار گرفته است. نتیجۀ حاصل از این نوشتار اینکه ادلۀ شبستری، توان اثبات ادعاهایش را ندارد و لفظ و معنای قرآن از جانب خداوند است.