حق بر عبادت و دسترسی و مسئله رژیم حقوقی حاکم بر بیت‌المقدس

نویسندگان

1 استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز

doi
10.22099/jls.2024.49200.5086
چکیده

کنترل بیت­المقدس مهم‌ترین مسئله منازعه اسرائیلی-فلسطینی است. دولت اسراییل و قانون اساسی فلسطین بر پایتختی بیت­المقدس تأکید دارند. بیت­المقدس به عنوان یک سایت مذهبی، مورد ادعای پیروان ادیان یهودی، مسیحی و اسلامی است. تضمین دسترسی پیروان این ادیان به بیت­المقدس سنجه­ای است که باید در حل نهایی منازعه مورد توجه باشد. تلاش برای ارائه سنجه­ای پیشنهادی برای حل منازعه اسرائیلی-فلسطینی بر اساس آموزه حق بر عبادت و دسترسی پیروان ادیان یهودی، مسیحی و اسلامی به بیت­المقدس مسئله این پژوهش است. روش این پژوهش در مرحله داوری تحلیلی و تطبیقی است. به نظر می­رسد که با توجه به آموزه­های نظام بین­المللی حقوق بشر و مبانی فقهی حل این منازعه با تأکید بر «طرح شناسایی استقلال بیت­المقدس»، به‌نوعی در دسترس است. طرح شناسایی استقلال بیت­المقدس تضمین‌کننده حق دسترسی پیروان ادیان مختلف به سایت­های مقدس مورد ادعای خویش است. شناسایی استقلال بیت­المقدس همسو با آموزه­های نظام بین­المللی حقوق بشر و مبانی و آموزه‌های اسلامی و فقهی است؛ چنانکه تأمین‌کننده مقاصد شریعت در زمینه حق بر عبادت و دسترسی است. بازخوانی طرح استقلال با ادبیات حقوق بشری و دینی باعث می­شود که سناریوهای همسو با آن، در مقایسه با دیگر طرح­های حل منازعه، توفیق بیشتری داشته باشد.