بررسی ویژگی‌های پست‌مدرن در آثار ابوتراب خسروی و بیژن نجدی

نویسندگان

1 استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

doi
10.22054/ltr.2023.70866.3667
چکیده

داستان‌های پست مدرنیستی تلفیقی از دنیای واقعی و فراواقعی هستند که ویژگی‌های فراوانی را در خود دارند و مهم­ترین ویژگی‌های این نوع داستان‌ها حضور مشخص راوی، داستان، درهم‌ریختگی زمانی و عدم توالی، ابهام، تعدد راویان و بی‌هویتی است. در این مقاله با هدف شناخت ویژگی­های پست­مدرنیسم در آثار نویسندگان ایرانی، برخی آثار بیژن نجدی و ابوتراب خسروی به روش توصیفی- تحلیلی به شیوۀ انتخاب موردی، براساس مؤلفه­های مکتب پست­مدرن مورد بررسی قرار گرفته و این ویژگی­ها در آن­ها تحلیل و مقایسه شده است. ابوتراب خسروی غالبا در داستان‌های پست­مدرن خود از شخصیت‌های بدون هویت نام می­برد و با حروف الفبا از آن­ها یاد می­کند، راویان متعدد و رفت و برگشت‌های زمانی و حضور راوی- نویسنده در داستان و کاربرد عناصر بینامتنی به صورت بازنویسی از ویژگی‌های این نویسنده است. بیژن نجدی نیز در آثار خود مستقیماً با خواننده وارد گفت­وگو شده دربارة داستان توضیح می‌دهد. شخصیت­های وی نیز یا نامی ندارند یا دارای نام‌های تکراری‌اند؛ از این رو هویت مشخصی ندارند. توالی روایت نیز در داستان‌های وی به دلیل رفت و برگشت‌های متعدد به هم می‌ریزد. بینامتنیت نیز به صورت برداشت‌های اسطوره‌ای در داستان‌های وی حضور دارد.