بررسی اثر روش‌های مختلف عصاره‌گیری با حلال‌های آب، استون و هگزان روی برخی خصوصیات فیتوشیمیایی و ضدمیکروبی مریم‌گلی، زنیان، پونه و تفاله موم زنبورعسل در شرایط آزمایشگاهی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی‌ارشد، گروه تولیدات گیاهی، مرکز آموزش عالی کشاورزی بردسیر، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

2 دانشیار، گروه تولیدات گیاهی، مرکز آموزش عالی کشاورزی بردسیر، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

3 استاد، گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

4 استادیار، گروه علوم و صنایع غذایی، مرکز آموزش عالی کشاورزی بردسیر، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

doi
10.22084/ppt.2021.22045.2002
چکیده

هدف از این مطالعه، بررسی اثر روش‌های مختلف عصاره‌گیری (سوکسله و خیساندن) با حلال‌های آب، استون و هگزان روی برخی خصوصیات فیتوشیمیایی و ضد‏میکروبی مریم‏گلی، زنیان، پونه و تفاله موم زنبورعسل بود. در بررسی خصوصیات ضدمیکروبی مواد، برای هر میکروارگانیسم یک آزمایش جداگانه به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار اجرا شد. میکروارگانیسم‏های موردبررسی شامل، Bacillus cereus، Proteus vulgaris، Fusarium oxysporum، Alternaria alternata، Pythium aphanidermatum و Verticillium dahlia بودند. فاکتورهای مورد آزمایش شامل نوع ماده (برگ مریم‌گلی و پونه، دانه‌ی زنیان و تفاله موم زنبورعسل) و روش­های مختلف عصاره‌گیری با حلال‌های مختلف (خیساندن با هگزان (غیرقطبی)، خیساندن با آب (قطبی) و خیساندن با استون (نیمه‌قطبی)، سوکسله با هگزان و سوکسله با استون) بود. روش خیساندن با حلال آب، در همه مواد کم‌ترین میزان فنل و فلاونوئید را استخراج کرد و قادر به استخراج هیچ ترکیب تاننی نبود. روش خیساندن با استون در تفاله موم زنبورعسل و روش سوکسله با استون در دیگر مواد، جزء روش‌های مؤثر در استخراج فنل و فلاونوئید بودند. در بخش میکروبی، نتایج نشان داد که هیچ‌یک از مواد و روش‌های عصاره‌گیری تأثیر بازدارندگی روی قارچ Fusarium oxysporum نداشت. در دیگر میکروارگانیسم‏های موردمطالعه، بیش‌ترین میزان قطر‏‏ هاله در عصاره هگزانی زنیان با روش سوکسله بود. عصاره‌های مختلف تفاله موم زنبورعسل روی تمام میکروارگانسیم‌های موردبررسی به‌جز قارچ Alternaria alternata، تأثیر بازدارندگی داشت که نشان‌دهنده‌ی خاصیت ضدمیکروبی این پسماند دورریختنی می‌باشد. نتایج این تحقیق نشان داد که عصاره‌های آلی موردبررسی، توانایی کنترل عوامل بیماری‌زای مذکور را داشته و تفاوت در نوع قطبیت حلال‌ها و روش استخراج عصاره‌ها، تأثیر معنی‌داری بر مواد استخراج شده و درنتیجه خاصیت ضدمیکروبی عصاره‌ها دارند.