فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این مقاله به بررسی استعاره‌های مفهومی با تمرکز بر مفهوم «معرفت» در آثار احمد جام نامقی پرداخته‌شده تا نحوۀ کاربرد استعاره مفهومی و کارکردهای آن در ارتباط با مفهوم‌سازی «معرفت» مشخص شود. همچنین آشکار شود احمد جام از کدام‌یک از استعاره‌های مفهومی برای تبیین «معرفت» استفاده بیشتری کرده است. برای این منظور کلان ­استعاره‌های «معرفت» و خرده‌استعاره‌های مرتبط با آن استخراج گردید و برای عینیت‌بخشی به بحث، نمودار آن‌ها ترسیم شد. پس از تحلیل و بررسی، نگارندگان نشان داده‌اند که مبنای استعاره پردازی‌های «معرفت» در آثار احمد جام سه کلان ­استعاره است: «معرفت ماده است»، «معرفت ظرف است» و «معرفت انسان است». همچنین نشان داده‌اند شیخ جام برای اینکه مفهوم پیچیده «معرفت» را محسوس، ساده و قابل‌درک کند از کلان‌استعاره «معرفت به‌مثابۀ ماده است» و خرده‌استعاره‌های مرتبط با آن بیشتر از سایر استعاره‌ها کمک گرفته است. یافته­ های پژوهش حاکی از آن است که آموزه‌های عرفانی احمد جام دربارة معرفت بر محور چند کارکردِ محدود مانند فنا، تسلیم، تسلّط و ناشناختگی می‌چرخد. منشأ حضور این کارکردها، پنداشت احمد جام درباره خداوند است. وی معرفت و خداوند را یکی می‌داند. از دیگر نتایج این پژوهش آن است که دیدگاه مذهبی و قرآنی احمد جام و ارتباطی که با دربار داشته در نحوة کاربرد استعاره‌های «معرفت» و کارکرد آن و تجسم ­بخشیدن به مفهوم «معرفت» تأثیرگذار بوده است.