فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نماد­پردازی از جریان­ های مهم شعر دورۀ معاصر است. مخاطب با رمزگشایی نماد به شبکۀ معنایی اندیشۀ شاعر راه می­ یابد و به هویت ادبی و سبک او پی می­برد. نمادپردازی در آثار برخی از شاعران پس از انقلاب­ اسلامی ازجمله فاضل نظری نمود پیداکرده ­است. فاضل نظری شاعر پُرمخاطب دهۀ هشتاد، مضامین سروده‌هایش عرفانی، اخلاقی، اجتماعی و غیره است. غزل، تنها دست­مایۀ شعری اوست. نظری چون غزل‌پردازان­ نوین، صمیمیت لحن و استفاده از واژه­ها، ترکیب­ ها، نمادهای کهن و روز­آمد­کردن آن‌ها را به‌کار برده است؛ اما به­لحاظ فکری بسیاری از غزل­ ها و نمادهای او با نئوکلاسیک ­ها متفاوت است و با شگردی  نو و هنرمندانه، اندیشه­ های مبتنی بر عرفان و حقیقت ­جویی را به مخاطب القا کرده است. در این جستار به این پرسش­ها پاسخ داده ­شده که آیا فاضل نظری به نماد­پردازی در آثارش پرداخته ­است؟ گرایش عمدۀ زبان نمادین او به چه موضوعی اختصاص یافته ­است؟، نمادهای عرفانی در بخش ­های تکراری، ابداعی و سایر انواع نماد عرفانی در آثار او کدام­اند؟ و سیر نماد­پردازی عرفانی درکتاب­ های «گریه ­های امپراطور»، «اقلیت»، «آن‌ها»، «ضد» و «کتاب» چگونه است. براساس این پژوهش، نمادهای عرفانی شامل رسمی و علمی صوفیانه (26 درصد) و الفاظ و لغات نمادین (74 درصد) در آثار فاضل نظری به‌کار رفته است. الفاظ و لغات نمادین به­ترتیب بسامد در حوزه­ های دینی و مذهبی (32 درصد)، طبیعت (26 درصد)، اشیاء (15 درصد)، خمریّه (12 درصد)، جانوران (9 درصد) و اعضای بدن (6 درصد) به‌کار گرفته شده­ است. نمادپردازی در «ضد» (22 درصد) بیشترین و «کتاب» (18 درصد) کمترین میزان است.