فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با این ‌که سالمندی جمعیت پدیده‌ای منحصر به ایران نیست، اما در بافت اجتماعی فرهنگی کشور به شیوه‌های گوناگونی نمایان شده است. از یک ‌سو این پدیده به ‌عنوان «سونامی‌سالمندی» که خود تهدیدی برای اقتصاد و رفاه اجتماعی کشور به شمار می‌آید، به تصویر کشیده شده است و از سوی دیگر در گفتمان‌های «سالمندی فعال» و «سالمندی موفق» با دیدی مثبت نگریسته می‌شود که در آن، سالمندان همچنان به ایفای نقش مهم خود در جامعه می‌پردازند. در مقاله حاضر تلاش شده است تا از روش تحلیل علّی  برای شناسایی آینده‌های بدیل پدیده سالمندی از طریق تشریح ایدئولوژی‌ها و استعاره‌های برجسته مرتبط با آن در کشور استفاده شود. همچنین نشان داده شده است که چگونه بازنمایی‌های فعلی سالمندی، شیوه‌های نگرش درباره این پدیده را آشکار می‌سازند: سالمندی به مثابه «ثروت» و یا سالمندی به مثابه «بار». در این راستا ابتدا دیدگاه‌های رایج را پیش از تببین دلالت‌های آنها در زمینه سیاست‌گذاری در سالمندی مرور کرده و در ادامه مفروضات و موضع‌گیری‌های جاری مرتبط با پدیده مذکور و نیز ایدئولوژی‌ها و استعاره‌های بنیادی را که بر آشکارترین لایه ( لایه لیتانی) تحلیل علّی لایه‌ای پدیده سالمندی ایران غلبه دارند، همراه با لایه‌های آشکار غالب‌ سالمندی که برنامه‌های جاری در کشور را شکل می‌دهند، تحلیل و نقد شده‌اند و در نهایت «سالمندی به‌زیست» به عنوان لیتانی بدیل و «سرزندگی» به عنوان استعاره‌ای بدیل برای پدیده مذکور پیشنهاد شده و سیاست‌های توسعه‌ای مرتبط با سالمندی با هدف ایجاد چشم‌اندازی خاص تبیین شده است.