بهبود تهویۀ طبیعی خانه‌های سنتی بادگیردار یزد با مداخلۀ محدود در عناصر کالبدی معماری با در نظر گرفتن باد مورد پژوهش: خانۀ رسولیان

نویسندگان

1

2 دانشگاه آزاد اسلامی

doi
10.48308/soffeh.2026.237047.1364
چکیده

اهداف و پیشینه : یکی از ابداعات مهم در جهت استفاده از انرژی باد، بادگیر است که با اختلاف فشار موجب ایجاد جریان هوا و بهبود عملکرد تهویة طبیعی می‌شود. در بسیاری از خانه‌های سنتی اقلیم گرم و خشک ایران بادگیر نقش مولد ایجاد تهویة طبیعی دارد، حال‌آنکه تأثیر آن اکثراً محدود به اتاقک بادگیر است و تأثیری بر دیگر فضاهای پلان ندارد. هدف در پژوهش حاضر بررسی انواع الگوهای انتقال جریان هوا در خانه‌های سنتی بادگیردار شهر یزد و تحلیل میزان اثر هریک از این الگوها در بهبود عملکرد تهویة طبیعی است. مواد و روش ‌ ها : در این تحقیق با انجام فعالیت گونه‌شناسی در خانه‌های سنتی یزد، به 4 گونة غالب انتقال جریان هوا دست یافتیم. در ادامه برای مدل‌سازی این 4 الگو، از بین خانه‌های بررسی‌شده، خانة رسولیان به‌صورت تصادفی انتخاب شد تا با مداخلاتی محدود بتوان عملکرد این الگوها را در شرایط یکسان شبیه‌سازی کرد تا مشخص شود هریک چه تأثیری در مقدار، سرعت و پوشش‌دهی جریان هوا می‌گذارند. روش این پژوهش ترکیبی است از روش مطالعة کتابخانه‌ای، شبیه‌سازی به روش CFD به‌وسیلة نرم‌افزار COMSOL Multiphysics، آزمایشات تجربی و محاسبات عددی با معادلات میانگین زمانی RANS. نتایج و جمع ‌ بندی : در نتیجة شبیه‌سازی‌ها مشخص شد که الگوی انتقال جریان هوا از اتاقک بادگیر به فضاهای دیگر پلان تأثیر بسزایی بر سرعت جریان هوا دارد. طبق نتایج عددی به‌دست‌آمده، از میان 4 گونة غالب، باوجوداینکه از میان گونه‌ها، سرعت بیشینة جریان هوا در گونة موازی با میزان 19٫5 متر بر ثانیه نسبت به باقی گونه‌ها، بالاترین بوده، اما در پایان مسیر سرعت جریان هوا در گونة پیوسته با میزان 16 متر بر ثانیه از باقی گونه‌ها بیشتر بوده و همچنین در طول مسیر همواره میانگین سرعت بالاتری از دیگر گونه‌ها داشته است که می‌تواند عملکرد تهویه طبیعی را در خانه‌های سنتی بادگیردار اقلیم گرم و خشک بهبود بخشد.