بررسی علل شکست سیاست‌های مدیریت مشارکتی آب در ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری آبیاری و زهکشی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

2 استاد مهندسی آبیاری و آبادانی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

3 دکتری منابع آب پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

doi
10.22059/jppolicy.2021.79496
چکیده

پس از نیم ­قرن ناتوانی رویکرد ماموریت هیدرولیکی در مدیریت منابع آب کشور، سیاستگذاران به دنبال راه ­حلی برای برون رفت از وضعیت کنونی با بهره­ مندی از توانمندی­های مردمی هستند. به ­رغم دو دهه سیاستگذاری در زمینه مشارکت، این موفقیت حاصل نشده و همچنان شیوه حکمرانی «دستور و کنترل» شیوه غالب ولی کم ­توان حکمرانی آب است که با وخیم ­تر شدن بحران آب همراه بوده ­است. در این مقاله ضمن بررسی تاریخچه فروپاشی نظام­های بهره ­برداری سنتی آب و مروری بر سیاستگذاری مدیریت مشارکتی آب کشور، با استفاده از نظریه «عملِ هنجاری» به تجزیه و تحلیل آخرین دستورالعمل سیاستگذاری مشارکتی آب خواهیم پرداخت. به این منظور پس از تحلیل محتوای دستورالعمل مذکور، قواعد موجود براساس طبقه ­بندی مدل عمل هنجاری، دسته ­بندی شده و نقاط اصطکاک بین این قوانین مشخص گردید. نتایج نشان می ­دهد نه تنها برخی سیاست­های اتخاذ شده دارای جهت­ گیری متضادی هستند بلکه ساختار سیاست­های مشارکتی آب کشور با اهداف آن در یک راستا نیست. ابعاد چندگانه و چندلایه و پیچیده مدیریت آب به گونه ­ای است که ارائه یک بسته­ مجزا سیاست­های مشارکتی به عنوان افزونه ­ای به ساختار کلان سیاستگذاری نمی­ تواند به مدیریت مشارکتی منجر شود.